W kuchni łatwo wpaść w rutynę. Do garnka trafia ten sam zestaw przypraw, a smak ulubionych potraw od lat pozostaje niemal identyczny. Tymczasem wystarczy zamienić jedną łyżeczkę dobrze znanej mieszanki na tę, po którą na co dzień sięgają mieszkańcy Kaukazu, by nawet zwykły gulasz czy sos zaskoczył zupełnie nowym aromatem. Nie po to, żeby rezygnować z polskiej kuchni, ale by odkrywać składniki, które potrafią dyskretnie podkręcić smak codziennych dań. Jednym z takich niepozornych skarbów jest przyprawa chmeli-suneli  Choć w Polsce wciąż pozostaje w cieniu curry czy ziół prowansalskich, ci, którzy raz poznają jej charakter, na stałe robią dla niej miejsce w swojej szafce z przyprawami.

Chmeli-suneli – co to za przyprawa i skąd pochodzi?

Chmeli-suneli to tradycyjna mieszanka przypraw wywodząca się z Gruzji, czyli kraju uznawanego za jedną z kulinarnych pereł Kaukazu. Sama nazwa w wolnym tłumaczeniu oznacza mniej więcej „suszone przyprawy” lub „suszone zioła”. Nie odnosi się więc do jednego konkretnego składnika, lecz do kompozycji wielu aromatycznych roślin.

Mieszankę dodaje się zarówno do dań mięsnych, jak i warzywnych, a także sosów i zup. W przeciwieństwie do wielu popularnych kompozycji z kuchni świata, takich jak garam masala, chmeli-suneli nie dominuje potrawy. Nie jest agresywna ani bardzo pikantna.

Zamiast tego buduje głębię smaku i sprawia, że dania wydają się bardziej aromatyczne i wielowymiarowe. Dzięki temu dobrze odnajduje się także w polskiej kuchni, gdzie intensywna ostrość nie zawsze jest mile widziana.

Z czego składa się chmeli-suneli? Kompozycja doskonała

Największą siłą tej przyprawy jest właśnie jej złożoność. W jednej mieszance znajduje się zwykle od kilkunastu do nawet kilkunastu różnych składników, które wzajemnie się uzupełniają. Najczęściej w składzie można znaleźć:

  • kolendrę,
  • kozieradkę błękitną (utsho suneli) lub kozieradkę pospolitą,
  • bazylię,
  • koperek i natkę pietruszki,
  • majeranek,
  • cząber,
  • miętę,
  • liść laurowy,
  • tymianek,
  • seler naciowy lub liście selera,
  • paprykę i pieprz.

Czasami zawiera także szafran imeretyński, czyli suszone płatki aksamitki – składnik niezwykle popularne w Gruzji.

Szczególnie ważnym składnikiem jest kozieradka błękitna, której charakterystyczny, lekko orzechowy aromat trudno zastąpić inną przyprawą. To właśnie ona nadaje wielu gruzińskim potrawom rozpoznawalny smak.

Na pierwszy plan wybija się również kolendra. Jeśli nie przepadasz za świeżymi liśćmi tej rośliny, nie musisz się obawiać. W suszonej mieszance jej smak jest znacznie łagodniejszy i dobrze komponuje się z pozostałymi składnikami.

Efekt końcowy to przyprawa ziołowa, lekko korzenna, subtelnie orzechowa i delikatnie słodkawa. Nie dominuje pojedyncza nuta, dlatego mieszanka świetnie sprawdza się jako uniwersalny dodatek do gotowania.

Do czego używać gruzińskiej przyprawy? 

Bardzo dobrze komponuje się z gulaszem, ponieważ podkreśla smak wołowiny i wieprzowiny oraz nadaje sosowi głębi. Równie dobrze sprawdza się w leczo, choć to typowo węgierska potraw. Papryka, cukinia, pomidory i cebula doskonale współgrają z ziołowym profilem chmeli-suneli. 

Gruzini bardzo często wykorzystują tę przyprawę do: pieczonych mięs, dań z jagnięciny, kurczaka, fasoli, bakłażana, ziemniaków, zup, sosów pomidorowych i potraw jednogarnkowych.

Możesz dodać ją także do marynaty do karkówki lub żeberek. Równie dobrze sprawdzi się do pieczonych warzyw. Marchew, kalafior, dynia czy ziemniaki zyskują dzięki niej ciekawy, ziołowy smak, bez konieczności używania wielu różnych przypraw.

Świetnie wypada także w sosach jogurtowych, pastach kanapkowych oraz farszach do pierogów czy wytrawnych naleśników. Niewielka ilość wystarczy, by wzbogacić smak całej potrawy.

Fot. Getty/iStock, ArtMarie

Gdzie dostać chmeli-suneli i na co zwrócić uwagę podczas zakupu?

Jeszcze kilka lat temu znalezienie tej przyprawy w Polsce nie było łatwe. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Chmeli-suneli można kupić zarówno stacjonarnie, jak i przez Internet. Najczęściej znajdziesz ją w sklepach z żywnością świata, delikatesach specjalizujących się w kuchni kaukaskiej, większych supermarketach z rozbudowanym działem przypraw i online.

Przed zakupem warto dokładnie przeczytać skład. Im krótsza lista zbędnych dodatków i większy udział samych przypraw, tym lepiej. Zwróć również uwagę na kolor. Dobrej jakości chmeli-suneli ma barwę żółtą z oliwkowym odcieniem, z widocznymi drobnymi kawałkami suszonych ziół. 

Warto pamiętać, że niektóre mieszanki mogą zawierać również sól. Jeśli zwracasz uwagę na jej ilość w diecie, przed zakupem dobrze przeczytaj etykietę. 

Najlepszy aromat chmeli-suneli zachowuje przechowywane w szczelnie zamkniętym pojemniku, z dala od światła i wilgoci. Dzięki temu zioła nie tracą na intensywności nawet przez kilka miesięcy.