Przyprawy przywędrowały do Europy z najdalszych zakątków świata, a często wraz z nimi ich nazwy, niekiedy mające niewiele wspólnego z botaniką. Niektóre określenia przyjęły się tak mocno, że dziś prawie nikt nie zastanawia się nad ich znaczeniem i że wszyscy popełniamy w ich nazewnictwie błędy. Jedną z takich kulinarnych „pomyłek” jest pieprz kajeński.

Nazywasz go pieprzem? Nie ma z nim nic wspólnego

Pieprz kajeński, znany również jako pieprz cayenne, to tak naprawdę odmiana ostrej papryki (Capsicum annuum) z rodziny psiankowatych. Nie jest więc spokrewniony z pieprzem czarnym, który pochodzi z pieprzu właściwego (Piper nigrum).

Roślina wywodzi się z tropikalnej Ameryki, a obecnie uprawia się ją w ciepłych regionach Azji, Afryki i obu Ameryk. Wytwarza długie, wąskie, lekko pomarszczone papryczki. Po wysuszeniu i zmieleniu otrzymuje się charakterystyczną, ostrą przyprawę.

Skąd nazwa Cayenne? Kojarzy się ze stolicą Gujany Francuskiej, gdzie jest uprawiany jednak jej etymologia nie jest jednoznaczna. Językoznawcy wskazują również na słowo „kyynha”, oznaczające paprykę w języku tupi, którym posługiwano się dawniej na terenach dzisiejszej Brazylii.

Nie tylko czerwony. Żółty i fioletowy też potrafią nieźle zaskoczyć

Najbardziej rozpowszechniona jest czerwona odmiana „pieprzu” cayenne, ale istnieją również inne:

  • żółta (golden cayenne) - zachowuje złocisty kolor nawet po dojrzeniu, a jej smak może mieć delikatnie owocowe nuty
  • fioletowa (purple cayenne, np. Buena Mulata) - ma efektowne, ciemnofioletowe owoce, które w miarę dojrzewania często stają się czerwone
  • zielona papryka Cayenne - najczęściej są to niedojrzałe owoce czerwonej odmiany, o bardziej roślinnym, świeżym smaku
  • pomarańczowa - spotykana w wybranych odmianach, wyróżnia się ciepłą barwą i nieco innym aromatem - świeżym i owocowym. Po ugryzieniu czuć lekką słodycz, która jednak szybko ustępuje ostrości

A co z ostrością? Klasyczny czerwony pieprz kajeński osiąga zwykle od 30 do 50 tysięcy jednostek w skali Scoville'a (SHU), czyli znacznie więcej niż jalapeño (które ma od 2500 do 8000 jednostek). Nie oznacza to jednak, że wszystkie czerwone papryczki zawsze są ostrzejsze od żółtych czy fioletowych. Decyduje przede wszystkim odmiana, warunki uprawy i stopień dojrzałości, a nie sam kolor skórki.

W Luizjanie sypią go do garnka bez wahania. U nas też się przyda

Pieprz kajeński zajmuje ważne miejsce w kuchni Luizjany, zwłaszcza w tradycjach cajun i kreolskiej. Dodaje się go obowiązkowo do jambalayi, czyli potrawki z ryżu, mięsa i warzyw, oraz do gumbo - gęstego, aromatycznego dania przypominającego zupę lub gulasz. Jest też składnikiem ostrych sosów i mieszanek do ryb.

W kuchni indyjskiej mielone chili, w tym cayenne, sprawdza się w curry i potrawach z soczewicy. W kuchniach karaibskich i afrykańskich podobne ostre papryczki kajeńskie wykorzystuje się do marynat, sosów i długo duszonych mięs.

Nie musisz jednak gotować egzotycznych dań. Dodaj szczyptę cayenne do leczo, fasolki po bretońsku, sosu pomidorowego albo pieczonych ziemniaków. Na początek wystarczy niewielka ilość na końcu łyżeczki na garnek potrawy dla czterech osób. Pieprz kajeński ciekawie wypada też w deserach - wypiekach z czekoladą - oraz do czekolady na ciepło do picia.

Pieprz kajeński to więc nie tylko kolejny ostry czerwony proszek w słoiczku - ma zdecydowanie więcej odsłon i wersji. Jeśli lubisz kulinarne eksperymenty, poszukaj także żółtych lub fioletowych suszonych papryczek kajeńskich. Najłatwiej będzie o nie w sklepach internetowych z żywnością Ameryki Południowej, Północnej i Środkowej.