Mało kto wie, że na świecie istnieją ciasta, które do złudzenia przypominają serniki, choć nie zawierają nawet grama twarogu. Wystarczy odpowiednio przygotować mleko, jajka i kilka prostych dodatków, żeby uzyskać gęstą, aksamitną masę, która po upieczeniu świetnie się kroi. 

Właśnie na takim pomyśle opiera się francuski flan pâtissier. To deser, który udowadnia, że nie trzeba sięgać po drogie składniki ani spędzać całego dnia w kuchni, żeby przygotować coś wyjątkowego na świąteczny stół.

Co to jest flan?

Flan pâtissier to tradycyjne francuskie ciasto budyniowe, które można znaleźć w większości tamtejszych cukierni. Składa się zazwyczaj z kruchego spodu oraz grubej warstwy waniliowego kremu. Charakterystyczny jest jego wspomniany mocno przypieczony, miejscami brązowy wierzch. Nie oznacza on, że ciasto się przypaliło. To właśnie jedna z cech tego wypieku.

W przeciwieństwie do tradycyjnego sernika, flan nie zawiera twarogu ani nawet żadnego serka śmietankowego. Jego podstawą jest gęsty budyń przygotowany z mleka, jajek, cukru i skrobi. Po upieczeniu i schłodzeniu masa staje się zwarta, ale pozostaje przyjemnie kremowa.

Choć Francuzi jedzą flan na co dzień, nic nie stoi na przeszkodzie, żeby podać go podczas Bożego Narodzenia. Osobiście już kiedyś zrobiłem rodzinie właśnie taki mały psikus. Postawiłem ciasto na stole i nie zdradziłem, z czego je przygotowałem. Długo trwały debaty i dywagacje, czy to sernik, czy może jakiś wypiek z mascarpone. Dopiero po spróbowaniu kilku kawałków wyjawiłem, że nie ma w nim ani odrobiny sera.

Przepis na ciasto budyniowe (flan pâtissier)

Składniki na ciasto kruche:

  • 250 g mąki pszennej tortowej
  • 125 g zimnego masła
  • 70 g cukru pudru
  • 1 żółtko
  • 2 łyżki zimnej wody
  • 1 szczypta soli

Składniki na masę budyniową:

  • 1 litr mleka pełnotłustego
  • 200 ml śmietanki 30%
  • 4 jajka
  • 180 g cukru
  • 100 g skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej
  • 1 laska wanilii lub 2 łyżeczki ekstraktu waniliowego
  • 30 g masła
  • 1 szczypta soli

Getty Images, Vladimir Mironov

Przygotowanie:

  1. Przesiej mąkę do dużej miski. Dodaj cukier puder, sól i zimne masło pokrojone w drobną kostkę. Rozetrzyj składniki palcami.
  2. Dodaj żółtko i zimną wodę. Szybko zagnieć jednolite ciasto. Nie wyrabiaj go zbyt długo, ponieważ po upieczeniu może stać się twarde. Uformuj kulę, lekko ją spłaszcz, owiń folią spożywczą i włóż do lodówki na minimum 30 minut.
  3. Posmaruj tortownicę o średnicy 22 cm cienką warstwą masła, a dno wyłóż papierem do pieczenia. Wyjmij schłodzone ciasto z lodówki i rozwałkuj na placek o grubości około 3-4 mm. Przenieś je do formy, dokładnie dociskając do dna i boków. Uformuj rant o wysokości około 5 cm. Nakłuj spód widelcem i ponownie włóż do lodówki na 15 minut.
  4. Rozgrzej piekarnik do 180 stopni Celsjusza, ustawiając grzanie góra-dół. Przykryj ciasto papierem do pieczenia i obciąż suchą fasolą. Piecz przez 15 minut. Następnie usuń papier i obciążenie, po czym dopiekaj spód przez kolejne 5 minut. Wyjmij formę z piekarnika.
  5. Wlej mleko i śmietankę do garnka z grubym dnem. Dodaj wanilię. Podgrzewaj na średnim ogniu, aż mieszanka będzie bardzo gorąca, ale nie zacznie intensywnie wrzeć. 
  6. W osobnej misce roztrzep jajka z cukrem i szczyptą soli. Dodaj skrobię i dokładnie wymieszaj trzepaczką, aby nie pozostały żadne grudki.
  7. Wlewaj stopniowo gorące mleko do masy jajecznej, cały czas energicznie mieszając. Następnie przelej całość z powrotem do garnka. Podgrzewaj na średnim ogniu, nieustannie mieszając, szczególnie przy dnie i brzegach naczynia.
  8. Gdy masa zgęstnieje i zaczną pojawiać się pierwsze bąbelki, gotuj ją jeszcze około minuty. Zdejmij garnek z ognia, dodaj masło i mieszaj, aż całkowicie się rozpuści. Gotowy krem powinien być gęsty, jednolity i aksamitny.
  9. Przelej gorącą masę budyniową na wcześniej podpieczony kruchy spód. Wyrównaj powierzchnię szpatułką i delikatnie stuknij formą o blat, aby pozbyć się większych pęcherzyków powietrza.
  10. Wstaw ciasto do piekarnika nagrzanego do 180 stopni Celsjusza i piecz przez około 45 minut. Wierzch powinien się wyraźnie zarumienić, a miejscami nabrać ciemnobrązowego koloru. Środek może pozostać lekko drżący, ponieważ masa ostatecznie stężeje podczas chłodzenia jak sernik baskijski.
  11. Wyjmij flan z piekarnika i pozostaw w formie do całkowitego ostygnięcia. Następnie włóż go do lodówki na minimum 6 godzin, a najlepiej na całą noc. Dzięki temu budyniowe wnętrze nabierze odpowiedniej konsystencji, a kruche ciasto będzie stabilnie podtrzymywać nadzienie.
  12. Przed podaniem ostrożnie zdejmij obręcz tortownicy.

Smacznego!