Uwielbiam tradycyjne, postne potrawy, które kojarzą się z domową kuchnią. Wśród dań świątecznych jest jedno takie, które jadam w chłodniejsze dni nie tylko w Wigilię, ale po prostu jesienią - jako potrawkę jednogarnkową. Lubię eksperymentować przy nim z przyprawami. Raz dodaję więcej pieprzu, innym razem stawiam na zmianę ziół. Po jednej miseczce wypełnionej jeszcze parującą potrawką z dodatkiem chleba nie potrzebuję już nic więcej na obiad. Mniam.

Groch z kapustą w tych regionach to prawdziwy klasyk

Groch z kapustą to tradycyjna potrawa wigilijna, szczególnie popularna w centralnej i południowej Polsce, w tym w Małopolsce, na Podhalu, w okolicach Łodzi, na Podkarpaciu, Śląsku, w Świętokrzyskim, wokół Częstochowy i w części Wielkopolski (gdzie nazywa się ją ciupką z grochem) oraz na Kujawach.

Na południu Polski spotkasz również nazwę „kapusta z grochem”. W niektórych domach dodaje się całe ziarna grochu, w innych groch łuskany, który częściowo rozpada się podczas gotowania i zagęszcza kapustę. 

AdobeStock Bart

Na Podhalu robi się ją z marchewką, doprawia liśćmi laurowymi, zielem angielskim i pieprzem w ziarnach. W wielu domach robi się taki groch z kapustą dodatkowo z grzybami suszonymi lub z suszoną śliwką (tak przyrządza ją moja teściowa z Jaworzna).

Dość rzadko pojawia się jednak na stołach zachodniej Polski - przy granicy z Niemcami. Jeden z użytkowników Facebooka na podstawie ankiety, w której wzięło udział 26 tys. osób 2 lata temu zrobił nawet mapkę, gdzie groch z kapustą jada się najczęściej. Na czerwono zaznaczone są regiony, w których jest najpopularniejsza:

Sama najbardziej lubię wersję z dużą ilością suszonego majeranku i świeżo mielonego pieprzu. Przygotowuję ją nie tylko na Wigilię, lecz także na zwykły jesienny obiad.

Mrożę kapustę z grochem w ten sposób. Zajmuje minimum miejsca i nie traci smaku

Groch z kapustą świetnie nadaje się do mrożenia, pod warunkiem że nie jest zbyt wodnisty - ale akurat temu daniu grozi to rzadko. Po ugotowaniu odparowuję nadmiar płynu - całkowicie studzę danie. Nie zostawiam go jednak na noc na blacie. Przekładam do płytkich naczyń, szybko schładzam i wkładam do lodówki.

Zamiast plastikowych pojemników wybieram szczelne woreczki do zamrażania. Nakładam porcje, usuwam nadmiar powietrza i rozprowadzam zawartość na płasko. Tak przygotowane pakunki układam jeden na drugim. Po zamrożeniu można ustawić je pionowo, niczym książki.

Mrożoną kapustę z grochem najlepiej zjeść w ciągu 2-3 miesięcy. Przed Wigilią rozmrażam ją w lodówce, a następnie przekładam do garnka i podgrzewam na małym ogniu, regularnie mieszając (by nic się nie przypaliło). W razie potrzeby dolewam odrobinę wody. Całość musi być porządnie gorąca, również w środku.

Przepis na wigilijny groch z kapustą i majerankiem

W mojej rodzinie przygotowujemy groch z kapustą bardzo podobnie do Heni Foks z YouTube. Pomijamy tylko cukier. Podaję więc jej przepis z tą drobną zmianą, bo to prawdziwy pewniak.

Składniki:

  • 1 kg kapusty kiszonej
  • 200 g grochu łuskanego
  • 1 duża cebula
  • 3 łyżki masła lub oleju
  • sól, pieprz i suszony majeranek do smaku
  • opcjonalnie, dodatkowo: liść laurowy i kilka kulek ziela angielskiego oraz 1 łyżeczka cukru

Sposób przygotowania:

  1. Opłucz groch i ugotuj w niewielkiej ilości wody do miękkości, przez około godzinę. Podczas gotowania sprawdzaj poziom wody i regularnie mieszaj, bo groch lubi przywierać.
  2. Posiekaj cebulę i zeszklij na maśle lub oleju, na dość dużej patelni.
  3. Dodaj do cebuli odciśniętą, posiekaną kapustę. Podlej niewielką ilością wody.
  4. Dopraw solidnie pieprzem, majerankiem i opcjonalnie liściem laurowym oraz zielem angielskim, dodaj też cukier.
  5. Przykryj i duś około 30 minut, aż kapusta zmięknie. W razie potrzeby wydłuż duszenie. W międzyczasie zaglądaj i przemieszaj kapustę.
  6. Dodaj ugotowany groch, wymieszaj i podgrzewaj jeszcze kilka minut, by całość miała jednolitą temperaturę. Dopraw solą do smaku, jeśli jej brakuje (dobrze ukiszona kapusta może już jej nie wymagać).

Takim grochem z kapustą zdarza mi się nadziewać jesienne pierogi (bo wychodzi idealnie gęsta) albo podjadać ją prosto z garnka. Wtedy przygotowuję półtorej porcji, czyli zwiększam ilość każdego składnika o połowę. Zamiast 1 kg kapusty biorę 1,5 kg, a zamiast 200 g grochu - 300 g. Dzięki temu wystarcza zarówno na pierogi, jak i na obiad.

Źródło przepisu: @Henia Foks (YouTube).