Jajka są jednym z tych produktów, które prawdopodobnie kupujesz często, więc niemal automatycznie. Być może masz ulubioną markę albo po prostu wybierasz opakowanie, które akurat jest w promocji. Tymczasem przed trafieniem na sklepową półkę jaja są klasyfikowane, a informacje umieszczane na skorupce i opakowaniu pozwalają sporo dowiedzieć się o tym, co właściwie wkładasz do koszyka.

Co oznaczają cyfry na jajkach?

Jeśli przyjrzysz się jajku ze sklepowej wytłaczanki, zauważysz na jego skorupce ciąg drobnych cyfr i liter. Nie jest to numer partii nadrukowany wyłącznie na potrzeby producenta. To kod producenta, który pozwala między innymi rozpoznać sposób chowu kur oraz kraj, w którym znajduje się ferma.

Najbardziej interesująca z punktu widzenia kupującego jest już pierwsza cyfra kodu. To właśnie ona informuje o sposobie chowu kur niosek, od których pochodzą jajka. Oznaczenia wyglądają następująco:

  • 0 – chów ekologiczny
  • 1 – chów na wolnym wybiegu
  • 2 – chów ściółkowy
  • 3 – chów klatkowy

Jeżeli więc do tej pory określenia „zerówki”, „jedynki”, „dwójki” czy „trójki” niewiele ci mówiły, teraz możesz bez trudu rozszyfrować ich znaczenie. Cyfra nie określa wielkości jajka ani jego świeżości. Informuje o metodzie chowu kur.

Po pierwszej cyfrze pojawiają się litery oznaczające państwo, w którym znajduje się ferma jaj konsumpcyjnych. PL oznacza Polskę. Następna część ciągu to weterynaryjny numer identyfikacyjny fermy.

Przykładowy kod zaczynający się od 1-PL oznacza zatem jajko pochodzące od kury utrzymywanej w systemie wolnowybiegowym na fermie znajdującej się w Polsce. Jeśli na początku zobaczysz 3-PL, będzie to jajko z polskiej fermy stosującej chów klatkowy.

Nie musisz przy tym zapamiętywać wszystkich zasad kodowania. Objaśnienie poszczególnych części kodu znajdującego się na skorupce powinno być umieszczone na wewnętrznej lub zewnętrznej stronie opakowania.

Fot. redakcja Mojegotowanie.pl

Co oznacza klasa A na jajkach?

Cyfra określająca sposób chowu to niejedyna informacja, na którą warto zwrócić uwagę. Zanim jajka trafią do sprzedaży, podlegają również klasyfikacji jakościowej. Wyróżnia się klasy A i B.

W zwykłym sklepie spotkasz przede wszystkim jaja klasy A, czyli świeże jaja przeznaczone do sprzedaży detalicznej. Na opakowaniu możesz znaleźć napis „klasa A” albo po prostu literę „A”. Oznaczenie może zostać dodatkowo uzupełnione określeniem „świeże”.

Wymagania wobec takich jaj są dokładnie określone. Ich skorupka powinna być nieuszkodzona, a białko przezroczyste i klarowne. Jaja klasy A nie mogą być przed sprzedażą myte ani oczyszczane w inny sposób. Wysokość komory powietrznej nie może przekraczać 6 mm, żółtko podczas prześwietlania powinno być jedynie słabo widoczne, tarcza zarodkowa nie może być rozwinięta, a jajko powinno być pozbawione obcych zapachów.

Możesz również zetknąć się z określeniem „ekstra” lub „ekstra świeże”. Takie oznaczenie dotyczy jaj spełniających dodatkowe wymagania dotyczące świeżości. W tej kategorii komora powietrzna nie może mieć więcej niż 4 mm, a określenie „ekstra” może być stosowane w ograniczonym czasie po zniesieniu jaj.

Co oznacza klasa B?

Są to jaja, które nie mają lub przestały mieć cechy jakościowe wymagane dla klasy A. Nie trafiają do zwykłej sprzedaży detalicznej jako jaja konsumpcyjne klasy A, lecz są przeznaczone dla przemysłu spożywczego lub niespożywczego. Prawdopodobnie nie spotkasz ich zatem a czasie zakupów w dyskoncie lub sklepie spożywczym. 

Co oznaczają rozmiary jajek S, M, L i XL?

Kolejne bardzo dobrze widoczne oznaczenie na wytłaczance to litera określająca klasę wagową. Tutaj zasada jest prosta: im większa litera, tym cięższe jajko. W przypadku jaj klasy A stosuje się cztery przedziały:

  • S – jajko ważące mniej niż 53 g
  • M – od 53 g do poniżej 63 g
  • L – od 63 g do poniżej 73 g
  • XL – co najmniej 73 g

Warto o tym pamiętać szczególnie podczas pieczenia. Jeśli w przepisie podano konkretną liczbę jaj, a autor używał rozmiaru M, zamiana ich na bardzo duże jajka XL może zmienić proporcje składników. Przy jajecznicy nie będzie to miało większego znaczenia, ale przy biszkopcie, bezie czy niektórych ciastach różnica może być już zauważalna.

Nie zakładaj też, że jajko XL jest automatycznie „lepsze” od M. Litery opisują masę, a nie klasę jakości ani sposób chowu kur. Jajko M może być ekologiczne, a XL pochodzić z chowu klatkowego – i odwrotnie.

Jeżeli producent umieszcza w jednym opakowaniu jaja klasy A o różnych rozmiarach, powinien odpowiednio to zaznaczyć. Na opakowaniu możesz wtedy przeczytać np. „Jaja różnej wielkości”. Podawana jest również minimalna masa netto znajdujących się w nim jaj.

Jak czytać oznaczenia na opakowaniu jaj?

Szczególnie przydatna jest data minimalnej trwałości. Dla jaj ustala się ją maksymalnie na 28 dni od dnia zniesienia. Szukaj określenia „Najlepiej spożyć przed” oraz podanej przy nim daty albo wskazania, gdzie została ona umieszczona.

Nie myl jednak tej informacji z kodem wybitym bezpośrednio na skorupce. To dwa oznaczenia służące innym celom. Kod na jajku pozwala przede wszystkim ustalić sposób chowu i zidentyfikować fermę, natomiast data minimalnej trwałości informuje, do kiedy produkt powinien zachować odpowiednie właściwości przy właściwym przechowywaniu.

Po zakupie jaj klasy A powinieneś przechowywać je w warunkach chłodniczych. Takie zalecenie znajdziesz również na opakowaniu.

Czy każde jajko musi mieć kod na skorupce?

Tu pojawia się wyjątek, który może zainteresować cię szczególnie wtedy, gdy kupujesz jajka bezpośrednio od niewielkiego gospodarstwa. Nie wszystkie jaja sprzedawane konsumentom muszą wyglądać dokładnie tak samo jak te z supermarketu.

W określonych przypadkach producent utrzymujący nie więcej niż 50 kur, który sprzedaje jaja bezpośrednio konsumentowi końcowemu w miejscu produkcji, może nie podawać klasy jakościowej i wagowej oraz nie znakować skorupki kodem producenta.

Istnieje również możliwość pominięcia klasyfikacji jakościowej i wagowej w przypadku producenta sprzedającego w miejscu produkcji nie więcej niż 2450 jaj tygodniowo. W takim przypadku jaja nadal muszą jednak posiadać na skorupkach kod producenta.