Kiedyś myślałam, że gruszki najlepiej smakują prosto z drzewa. Soczyste, słodkie, jeszcze pachnące sadem. Tymczasem na Kujawach od pokoleń przygotowuje się z nich przysmak, który potrafi zaskoczyć nawet największych miłośników owoców. Gruszki szaruszki w syropie mają piękny, złocistobrązowy kolor, korzenny aromat i niezwykły słodko-kwaśny smak. Co najlepsze, można delektować się nimi również zimą, kiedy o świeżych owocach z polskich sadów pozostaje tylko pomarzyć. Odkąd poznałam ten regionalny specjał, zupełnie inaczej patrzę na gruszki. Okazuje się, że mogą być nie tylko deserem, ale również wyśmienitym dodatkiem do pieczonych mięs.

Gruszki szaruszki to prawdziwy skarb Kujaw

Nazwa może brzmieć niepozornie, ale kryje się za nią ciekawa historia. Szaruszką nazywa się potocznie starą odmianę gruszy Salisbury. Przydomek zawdzięcza szarawej barwie owoców.

Grusze od stuleci zajmowały ważne miejsce w kujawskich sadach. Ich znaczenie było tak duże, że drzewo gruszy pojawiało się nawet w herbach miejscowych miast. Widniało w dawnym herbie Inowrocławia, a od XV wieku jest obecne w heraldyce Kruszwicy.

Na Kujawach gruszki wykorzystywano nie tylko do słodkich przetworów. Suszone owoce trafiały do kompotów, a także do tradycyjnej czarniny, której nadawały charakterystyczną słodycz.

22 lipca 2011 roku gruszki szaruszki w syropie wpisano na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w województwie kujawsko-pomorskim.

Co sprawia, że te gruszki smakują tak wyjątkowo?

Sekret tkwi w zalewie. Nie jest to zwykły cukrowy syrop, jaki znamy z owocowych kompotów. Do jego przygotowania wykorzystuje się cukier, wodę, ocet i goździki. Dzięki temu gruszki nabierają nie tylko słodyczy, ale również przyjemnej kwaskowości i korzennego aromatu.

W słoikach znajdują się połówki owoców zanurzone w gęstym, klarownym syropie. Gruszki są miękkie, lekko szkliste i mają złocistobrązową barwę.

W tradycyjnej recepturze przywoływanej na ministerialnej stronie wykorzystuje się 3 kg gruszek, 1,5 kg cukru, szklankę octu 6-procentowego, szklankę wody i garść goździków. Owoce obierano, a następnie zanurzano w zakwaszonej wodzie, żeby nie ciemniały. W tym czasie przygotowywano syrop z cukru, octu, wody i przypraw. Gruszki gotowano w nim powoli, aż stawały się złociste i lekko przezroczyste. Po ostudzeniu przekładano je do słoików i przechowywano w chłodnym, ciemnym miejscu.

Takie przetwory przygotowywano jesienią, kiedy owoce były dojrzałe i łatwo dostępne. Dzięki temu ich smakiem można było cieszyć się również podczas zimowych miesięcy.

gruszkiAdobe Stock, vegefox.com

Do czego podawać gruszki szaruszki w syropie?

Najbardziej zaskoczyło mnie to, że ten przysmak wcale nie musi trafiać na deserowy talerzyk. Na Kujawach gruszki w słodko-octowej zalewie tradycyjnie podawano do mięs. Ich smak doskonale przełamuje tłustość pieczeni i dodaje potrawom elegancji.

Sama najchętniej połączyłabym je z pieczoną kaczką albo gęsiną. Wyobrażam sobie rumianą skórkę, soczyste mięso i obok kilka złocistych połówek gruszki pachnących goździkami.

Świetnie sprawdzą się również przy schabie, pieczonej szynce czy pasztecie. Można podać je na zimno jako dodatek do półmiska mięs albo delikatnie podgrzać razem z niewielką ilością syropu.

A jeśli mam ochotę na coś słodkiego, wystarczy mi jedna taka gruszka z odrobiną lodów waniliowych. Korzenny aromat sprawia, że nawet prosty deser nabiera odświętnego charakteru.

Właśnie za to lubię tradycyjne przetwory. Pozwalają zatrzymać smaki lata i jesieni na znacznie dłużej. Szaruszki są tego doskonałym przykładem. Z pozoru zwyczajne gruszki, a dzięki starej kujawskiej recepturze zamieniają się w prawdziwy rarytas. Nie trzeba też ograniczać się wyłącznie do owoców odmiany Salisbury. Jak wskazuje tradycyjny przepis, podobne przetwory można przygotowywać również z innych odmian gruszek, choć to właśnie szaruszki nadały nazwę regionalnemu specjałowi.

Dla mnie to jeden z tych smaków, które warto odkrywać na nowo. Szczególnie zimą, kiedy na stole pojawiają się pieczone mięsa, a słodko-kwaśna gruszka z goździkami potrafi zamienić zwykły obiad w prawdziwą ucztę.