Większość grzybiarzy wypatruje w lesie borowików, podgrzybków albo kurek. Tymczasem istnieje gatunek, który dla wielu smakoszy jest jeszcze cenniejszy. Nie rzuca się w oczy tak bardzo jak prawdziwki, ale gdy już trafisz na jego stanowisko, możesz wrócić do domu z wyjątkowo smacznym koszykiem. Poznaj bliżej ten mało znany skarb polskich lasów.

Kolczak obłączasty, czyli niezwykły grzyb z kolcami zamiast blaszek

Kolczak obłączasty (Hydnum repandum) to grzyb jadalny należący do rodziny kolczakowatych. Jego nazwa pochodzi od charakterystycznych kolców znajdujących się pod kapeluszem. To właśnie one zastępują typowe blaszki lub rurki spotykane u większości grzybów.

W Polsce bywa nazywany po prostu kolczakiem lub sarną grzybiarzy, którzy cenią go za jędrny miąższ i wyrazisty smak. W wielu krajach Europy jest uznawany za jeden z najlepszych grzybów jadalnych występujących naturalnie w lasach.

Kolczak obłączasty najlepiej smakuje, gdy jest młody. Młode owocniki mają delikatniejszy aromat i bardziej zwartą strukturę miąższu. Starsze egzemplarze bywają lekko gorzkawe, szczególnie gdy kolce stają się długie i ciemniejsze.

Jak wygląda kolczak obłączasty?

Kapelusz kolczaka obłączastego osiąga zwykle od 5 do 15 cm średnicy, choć zdarzają się większe okazy. Ma nieregularny kształt, często pofalowane brzegi i kremową, beżową lub jasnoochrową barwę.

Najważniejszą cechą rozpoznawczą są gęste, kruche kolce znajdujące się pod spodem kapelusza. Mają długość od kilku milimetrów do około centymetra i łatwo odłamują się przy dotknięciu.

Trzon jest krępy, pełny i zazwyczaj jaśniejszy od kapelusza. Miąższ pozostaje biały, jędrny i nie zmienia barwy po przekrojeniu.

Kolczaka obłączastego trudno pomylić z grzybami trującymi. Najbardziej przypomina kolczaka rudego (Hydnum rufescens), który również jest grzybem jadalnym. Dzięki obecności charakterystycznych kolców ryzyko niebezpiecznej pomyłki jest niewielkie.

Adobe Stock, Gerhard

Gdzie rośnie kolczak obłączasty? Występowanie w Polsce

Kolczak obłączasty występuje niemal w całej Polsce. Spotkasz go zarówno w lasach iglastych, jak i liściastych oraz mieszanych. Najczęściej tworzy mikoryzę z sosnami, świerkami, bukami i dębami. Lubi gleby kwaśne, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne. Szczególnie dobrze rozwija się po okresach regularnych opadów i umiarkowanych temperatur.

Pierwsze owocniki pojawiają się zwykle w lipcu. Sezon trwa do października, a podczas ciepłej jesieni nawet do listopada. Często rośnie grupami lub w tzw. czarcich kręgach, dlatego po znalezieniu jednego egzemplarza warto dokładnie przeszukać okolicę.

Najwięcej stanowisk notuje się w północnej, zachodniej i południowej Polsce, jednak można go spotkać praktycznie wszędzie tam, gdzie znajdują się odpowiednie siedliska leśne.

Jak przyrządzić kolczaka obłączastego?

Kolczak obłączasty należy do bardzo cenionych grzybów jadalnych. Wielu grzybiarzy uważa go za smaczniejszego od kurek dzięki bardziej miękkiemu miąższowi i łagodniejszemu smakowi.

Jego jędrny miąższ dobrze zachowuje strukturę podczas obróbki termicznej, dlatego jest ceniony nie tylko za smak, ale również za walory kulinarne.

Kolczak obłączasty doskonale nadaje się do smażenia na maśle z cebulą. Możecie również dodawać go do sosów, zup, risotto czy farszów do pierogów. Wielu smakoszy suszy go na zimę lub marynuje w zalewie octowej. Dzięki zwartej strukturze nie rozpada się podczas gotowania i zachowuje przyjemną konsystencję.

Jeśli znajdziesz młode egzemplarze, przygotuj je podobnie jak kurek. Delikatne podsmażenie z masłem, śmietaną i natką pietruszki pozwoli w pełni wydobyć ich wyjątkowy aromat.

Porady zawarte w powyższym artykule to jedynie sugestia i nie zastępują profesjonalnej oceny. Jeśli nie jesteś w pełni pewny/pewna, że zebrane grzyby są jadalne, lepiej zrezygnuj z ich spożycia. Pamiętaj, że w razie wątpliwości należy skonsultować się z doświadczonym grzyboznawcą - w stacjach sanitarno-epidemiologicznych pełnią dyżury specjaliści, którzy bezpłatnie ocenią, czy dany grzyb jest jadalny.