Niepozorny, zielony, chrupiący. Wydawałoby się, że zwykły ogórek nie może kryć żadnych niespodzianek. A jednak na Podlasiu istnieje miejscowość, w której to warzywo doczekało się własnego święta, a nawet zaszczytnego przydomka. Kruszewski Ogórek Herbowy to prawdziwa duma mieszkańców Kruszewa. Podobno zachwycał się nim sam Napoleon, choć opowieść o cesarzu należy traktować z przymrużeniem oka.
Kruszewski Ogórek Herbowy. Skąd tak niezwykła nazwa?
Kruszewo, niewielka wieś położona nad Narwią, od pokoleń słynie z uprawy ogórków. Nie bez powodu okolica zyskała miano „zagłębia ogórkowego”. Tutejsze rodziny zajmowały się zbiorami, kiszeniem i sprzedażą warzyw już na początku XX wieku.
Skąd jednak określenie „herbowy”? Według informacji zamieszczonych na rządowej Liście Produktów Tradycyjnych nazwa pojawiła się w 2000 roku, kiedy Kruszewo otrzymało swój herb. Mieszkańcy postanowili w ten sposób podkreślić wyjątkowy charakter miejscowego przysmaku.
Kruszewski Ogórek Herbowy został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych 7 września 2005 roku. To wyróżnienie dla lokalnej receptury i tradycji, która przetrwała mimo zmieniających się czasów.
Podobno sam Napoleon nie potrafił mu się oprzeć
Z kruszewskimi ogórkami wiąże się historia, którą aż chce się opowiadać przy rodzinnym stole. Miejscowa legenda głosi, że Napoleon spróbował ich podczas wyprawy na Moskwę i tak bardzo mu zasmakowały, że zabrał ze sobą beczkę. Podobno właśnie dlatego przegrał kampanię, że wziął tylko jedną! Oczywiście to żartobliwa opowieść, a nie historycznie potwierdzony fakt. Doskonale pokazuje jednak, jak wielką dumą są te ogórki dla mieszkańców Podlasia.
Znacznie lepiej udokumentowana jest inna, równie ciekawa tradycja. Dawniej ogórki kiszono w drewnianych beczkach, które najpierw moczono w rzece, aby odpowiednio je uszczelnić. Następnie napełniano je warzywami i solanką, zamykano drewnianym wiekiem, a gotowe beczki zatapiano w Narwi, w specjalnie wybranych miejscach. Chłodna woda pomagała przechowywać zapasy aż do sprzedaży.
Adobe Stock, Nataliia
Dlaczego ogórki z Kruszewa są tak cenione?
Najważniejsza jest dla mnie chrupkość. Nie znoszę ogórków miękkich, pustych w środku i pozbawionych wyrazu. Dobry kiszony powinien przyjemnie chrupnąć pod zębami, mieć wyraźny, ale nie przesadnie kwaśny smak oraz pachnieć koprem i czosnkiem.
Właśnie tak opisuje się kruszewski specjał. Ogórki przeznaczone do kiszenia mają zazwyczaj od 5 do 15 centymetrów długości. Są jędrne, twarde, o zwartym miąższu. Kiszone tradycyjną metodą nie wymagają dodatku octu ani sztucznych konserwantów.
Magda Gessler w swojej książce „Smaczna Polska” również zachwyca się ogórkami z Kruszewa. Zwraca uwagę na ich wyjątkowy smak i jędrność, a także na znaczenie świeżych warzyw, czystej wody oraz odpowiedniej ilości liści i przypraw podczas kiszenia.
Do czego podawać Kruszewskiego Ogórka Herbowego?
Najchętniej wyjadam kiszone ogórki prosto ze słoika. Kiedy jednak szykuję porządny domowy obiad, kroję je w plasterki i podaję do kotletów mielonych, pieczonych mięs albo ziemniaków z koperkiem. Ich kwaskowatość świetnie przełamuje smak tłustszych potraw.
Bez dobrych ogórków nie wyobrażam sobie również sałatki jarzynowej. Dodaję je do domowego sosu tatarskiego, kanapek z pasztetem i oczywiście do zupy ogórkowej. W tej ostatniej szczególnie lubię ich zdecydowany aromat.
W Kruszewie przysmak ma nawet własne święto. Od 1999 roku organizowany jest tam Ogólnopolski Dzień Ogórka, podczas którego można poznawać podlaskie tradycje kulinarne. Magda Gessler wspomina w swojej książce także o innych regionalnych smakołykach serwowanych przy tej okazji, między innymi kiszonej kapuście, chlebie ze smalcem i babce ziemniaczanej.
I pomyśleć, że tyle historii, rodzinnych wspomnień i kulinarnych zwyczajów może kryć się za jednym skromnym warzywem. Dla mnie to najlepszy dowód, że prawdziwych polskich skarbów warto szukać nie tylko w wystawnych restauracjach, lecz także w wiejskich spiżarniach.


Obserwuj nas na Google















