Pokrzywa zwyczajna jest tak pospolita, że łatwo potraktować ją jak uciążliwy chwast. Tymczasem można wykorzystać znacznie więcej niż tylko jej wiosenne świeże listki. Latem pod tymi liśćmi pojawiają się zwisające grona. To właśnie na nie czekam. 

Dlaczego warto zbierać nasiona pokrzywy?

Pokrzywa zwyczajna porasta między innymi ogrody, zarośla, skraje lasów i zabudowań. Jej ząbkowane liście i łodygi pokrywają dobrze ci znane parzące włoski. Latem wygląd rośliny zaczyna się jednak zmieniać. Po przekwitnięciu drobnych zielonkawych kwiatów rozwijają się maleńkie owoce z nasionami. Są naprawdę drobne – pojedyncze przypominają rozmiarem główkę od szpilki. Jedna roślina może wytworzyć ich tysiące. Pojawiają się zwykle od końca lipca i można je zrywać przez całe lato, a nawet dłużej. Warto wiedzieć, że te nasiona nie parzą tak jak świeże liście pokrzywy.

Jaki jest powód, żeby się nimi zainteresować? Przede wszystkim ze względu na ich kulinarne możliwości. Nasiona pokrzywy zwyczajnej mają łagodny, lekko orzechowy smak, dzięki któremu możesz potraktować je podobnie jak drobne pestki czy nasiona (np. słonecznika czy sezamu) używane do wykańczania potraw. Pasują zarówno do słonych, jak i słodkich dań.

Fot. Getty/iStock, SilviaJansen

Jak i kiedy zbierać te nasiona?

Jeśli chcesz samodzielnie zebrać nasiona, zacznij obserwować pokrzywy pod koniec lipca. Sezon może trwać aż do jesieni, ale dokładny moment zależy od stanowiska i pogody. Szukaj roślin z obfitymi, zwisającymi gronami. Do zbioru wybieraj dojrzałe, dobrze wykształcone nasiona, najlepiej podczas suchego dnia, kiedy rośliny nie są mokre od deszczu lub rosy.

Bardzo ważne jest miejsce. Nie zbieraj pokrzyw przy ruchliwych drogach, torach, wysypiskach, przemysłowych terenach ani w miejscach opryskiwanych środkami ochrony roślin. Znacznie lepszy będzie własny ogród albo czyste stanowisko oddalone od potencjalnych źródeł zanieczyszczeń.

Najwygodniej odciąć nożyczkami lub sekatorem całe grona i włożyć je do papierowej torby albo przewiewnego koszyka. Nie pakuj wilgotnego materiału szczelnie do plastiku, ponieważ łatwo się zaparzy.

W domu przebierz zbiory i usuń ewentualne owady, suche fragmenty łodyg oraz inne zanieczyszczenia. Jeśli chcesz przechowywać nasiona dłużej, dobrze je wysusz w przewiewnym, zacienionym miejscu, rozkładając cienką warstwą na papierze lub czystej tacy. Suche grona możesz następnie rozetrzeć palcami nad miską i oddzielić nasiona od większych części rośliny.

Jeżeli zamierzasz wykorzystać świeże nasiona od razu, dokładnie je przebierz i oczyść. Do sałatki lub potrawy, w której pozostaną praktycznie surowe, możesz dodatkowo przelać je gorącą wodą. 

Jak wykorzystać nasiona pokrzywy? Najprostszy sposób

Najłatwiejszy sposób jest zarazem jednym z najsmaczniejszych. Wrzuć niewielką porcję oczyszczonych nasion na suchą patelnię i podgrzewaj krótko na małym ogniu. Mieszaj i pilnuj ich przez cały czas, ponieważ są maleńkie i łatwo je przypalić. Gdy zaczną przyjemnie, lekko orzechowo pachnieć, zdejmij patelnię z ognia.

Tak przygotowanymi nasionami możesz posypać kanapkę z masłem, twarożek ze szczypiorkiem, jajecznicę, jajko na miękko albo pastę jajeczną. Dobrze sprawdzą się również na kremowej zupie, ziemniakach, kaszy, makaronie i sałatce. Jeśli pieczesz domowy chleb lub bułki, możesz poeksperymentować także z niewielkim dodatkiem nasion do pieczywa.

Nie musisz zatrzymywać się przy wytrawnych potrawach. Orzechowa nuta dobrze komponuje się również z czekoladą i suszonymi owocami. Spróbuj obtoczyć domowe trufle czekoladowe albo kulki z daktyli i orzechów w drobno posiekanych lub roztartych nasionach pokrzywy. Powstanie deser, którego składnik trudno odgadnąć przy pierwszym kęsie.

Kompozycje przyprawowe: sól i cukier pokrzywowy z nasion

Innym pysznym sposobem na ich wykorzystanie jest przygotowanie domowych mieszanek przyprawowych. Dobrze wysuszone nasiona możesz utrzeć w moździerzu albo krótko rozdrobnić w młynku, a następnie wymieszać z solą. Zacznij na przykład od 1 części nasion na 3-4 części soli i później dopasuj proporcje do własnego smaku. Taką sól pokrzywową wykorzystasz do jajek, twarożku, pieczonych ziemniaków, warzyw, kasz i kanapek. Możesz dodać do niej również suszony czosnek, majeranek albo odrobinę pieprzu.

Na podobnej zasadzie zrobisz cukier pokrzywowy. Suche, rozdrobnione nasiona wymieszaj z drobnym cukrem. Orzechowa nuta pasuje do owsianki, naleśników, racuchów, jogurtu, pieczonych jabłek czy wspomnianych domowych trufli. Przygotuj na początek małą porcję – łatwiej wtedy ustalisz, jaka intensywność smaku najbardziej ci odpowiada.

Jak zrobić aromatyczny olej pokrzywowy z nasion?

Jeszcze innym pomysłem jest aromatyzowany pokrzywą olej. Do takiego domowego wyrobu użyj bardzo dobrze wysuszonych nasion. Rozetrzyj je lekko, przełóż do czystego i suchego naczynia, a następnie zalej dobrej jakości olejem roślinnym. Po maceracji olej przejmie delikatny smak nasion. Przecedź go i przechowuj szczelnie zamknięty w chłodnym, ciemnym miejscu.

Taki olej najlepiej wykorzystać na zimno, aby rzeczywiście poczuć jego charakter. Skrop nim sałatkę, ugotowane ziemniaki, twarożek albo pieczone warzywa. Możesz też zrobić prosty sos, łącząc go z sokiem z cytryny lub octem, musztardą, pieprzem i odrobiną miodu.