Tą niesamowitą rośliną jest bergamotka. Wyjątkowy cytrus, który zyskał wielką sławę w południowych Włoszech. Choć najczęściej kojarzy się z dodatkiem do znanej herbaty, świeży owoc ma potężny potencjał kulinarny. Daje niezwykłe możliwości w kuchni i pozwala odkryć znane potrawy w nowej odsłonie.

Czym jest bergamotka i jak wygląda?

Bergamotka, znana oficjalnie jako pomarańcza bergamota, to mały cytrus o wyjątkowo intensywnym zapachu. Z wyglądu bardzo przypomina klasyczną limonkę lub nie do końca dojrzałą cytrynę. Ma lekko gruszkowaty lub okrągły kształt, a jej skórka jest pofałdowana, grubawa i ma głęboki, zielony kolor, który z czasem przechodzi w ciepłe odcienie żółci.

Miąższ bergamotki podzielony jest na cząstki, ale ze względu na dużą kwasowość i wyraźną gorycz rzadko jada się go na surowo. Największym skarbem tego cytrusa jest jego aromatyczna skórka, bogata w oleje eteryczne o niepowtarzalnym zapachu. Jeśli w przepisie brakuje ci świeżej limonki lub cytryny, otarta skórka z tego owocu sprawdzi się jako jej doskonały i znacznie bardziej wyrazisty zamiennik.

Prawie cała światowa uprawa tego owocu skupiona jest w jednym miejscu, na słonecznym pasie wybrzeża w Kalabrii na południu Włoch. Włoscy rolnicy z dumą nazywają ten owoc zielonym złotem, ponieważ przez stulecia stanowił o bogactwie całego regionu. Co ciekawe, na początku bergamotka zdobyła ogromną popularność w świecie perfumiarstwa i była kluczowym składnikiem słynnej wody kolońskiej, stworzonej w osiemnastym wieku. Dopiero z czasem trafiła do herbaty Earl Grey, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych aromatów na świecie.

Getty/iStock, Liudmila Chernetska

Odnalezienie świeżych owoców bergamotki w polskich sklepach bywa pewnym wyzwaniem, ale zdecydowanie warto poświęcić na to chwilę. Sezon na te cytrusy jest dość krótki i przypada na miesiące zimowe, zazwyczaj od grudnia do marca. Właśnie wtedy owoce dojrzewają na włoskich plantacjach i trafiają do eksportu. Coraz częściej świeżą bergamotkę oferują również sklepy internetowe. Cena waha się od 25 do 40 zł za 1 kilogram.

Jak smakuje i jak przygotować bergamotkę?

Miąższ bergamotki ma bardzo kwaśny smak z mocno wyczuwalną, gorzkawą nutą, dlatego rzadko spożywa się go w całości bez wcześniejszej obróbki. Cała magia tkwi w umiejętne łączeniu soku i skórki z innymi składnikami. Przed użyciem owoc należy dokładnie umyć w ciepłej wodzie, a następnie sparzyć, aby usunąć wszelkie zanieczyszczenia z pofałdowanej powierzchni. Skórkę zetrzyj na drobnej tarce, uważając, aby nie naruszyć białej warstwy pod spodem, która bywa zbyt gorzka. Sok warto wyciskać tuż przed dodaniem do potrawy, dzięki czemu zachowa świeżość oraz pełnię cytrusowych nut. 

Do deserów, wypieków i herbaty

We Włoszech używa się go do przygotowywania domowych przetworów, natomiast w polskiej kuchni świetnie wzbogaca tradycyjne ciasta i dania obiadowe.

  • Aromatyczne domowe wypieki i desery. Otarta skórka z bergamotki dodana do babki piaskowej, sernika lub kruchego ciasta nadaje wypiekom niesamowity, elegancki zapach. Można również dodać kilka kropli soku do domowego lukru lub kremu śmietankowego, co genialnie złamie ich słodycz.
  • Cytrusowa marynata do ryb i drobiu. Świeżo wyciśnięty sok połączony z oliwą z oliwek, czosnkiem i rozmarynem tworzy doskonałą marynatę do pieczonego łososia lub piersi z kurczaka. 
  • Włoska konfitura do dojrzałych serów. Z miąższu i skórki bergamotki połączonych z cukrem powstaje gęsta, wytrawna marmolada. Taki przetwór stanowi tradycyjny dodatek na włoskim stole i genialnie komponuje się z polskim serem wędzonym lub dojrzałym serem żółtym.
  • Orzeźwiające napoje i zimowe herbaty. Plastry bergamotki wrzucone do gorącej czarnej herbaty wraz z łyżką miodu tworzą prawdziwy napar o głębokim smaku. W ciepłe dni sok z tego owocu warto wymieszać z wodą gazowaną i miętą, tworząc domową lemoniadę.
  • Aromatyczna oliwa z dodatkiem bergamotki. Świeżo otartą skórkę z owocu wystarczy zalać dobrej jakości oliwą z oliwek i odstawić na kilka dni w ciemne i chłodne miejsce. Taki cytrusowy tłuszcz wspaniale podkreśla smak świeżych sałat, pieczonych warzyw korzeniowych oraz delikatnych dań z makaronem.
  • Kandyzowana skórka do ciast i deserów. Paski pofałdowanej skórki bergamotki można powoli gotować w gęstym syropie cukrowym, aż staną się miękkie i lekko przeźroczyste. Tak przygotowany dodatek sprawdza się jako wyjątkowa dekoracja keksów, mazurków czy serników.