W polskiej kuchni warzywa korzeniowe kojarzą się przede wszystkim z marchewką, pietruszką, selerem i burakami. Tymczasem istnieją również mniej znane odmiany, które dawniej były znacznie częściej wykorzystywane i u nas. Jedna z nich do dziś cieszy się uznaniem we Francji i Niemczech, choć nad Wisłą pozostaje niemal zapomniana.

Rzepa majowa – co to za warzywo?

Rzepa majowa, nazywana również rzepą wiosenną, należy do rodziny kapustowatych. Jest bliską krewną zwykłej rzepy, kapusty czy kalarepy. Jej nazwa nawiązuje do okresu zbiorów, ponieważ tradycyjnie pojawia się na przełomie wiosny i wczesnego lata.

Najbardziej charakterystyczny jest jej wygląd. Ma niewielki, zwykle okrągły lub lekko spłaszczony korzeń o białej skórce, która w górnej części może przybierać różowy albo fioletowy odcień. Jeśli chodzi o kształt, przypomina właśnie przerośniętą rzodkiewkę.

Pod cienką skórką kryje się jasny, soczysty i delikatny miąższ. W smaku można doszukać się podobieństwa do młodej kalarepy, wspomnianej łagodnej rzodkiewki, a nawet odrobiny słodyczy charakterystycznej dla młodej marchewki. Nie jest to jednak rzodkiewka pozbawiona ostrości, lecz osobne warzywo o własnym, charakterystycznym smaku. Rzepa majowa nadaje się zarówno do jedzenia na surowo, jak i do gotowania, smażenia czy duszenia.

Czym rzepa majowa różni się od zwykłej rzepy?

Najważniejsza różnica tkwi w terminie uprawy, wielkości, strukturze miąższu i smaku. Rzepa majowa to wiosenna forma rzepy jadalnej, zbierana zazwyczaj wtedy, gdy korzenie są jeszcze młode i niewielkie. Nie należy więc traktować jej jako zupełnie odrębnego gatunku.

Zwykła rzepa, szczególnie odmiany przeznaczone do jesiennych zbiorów i dłuższego przechowywania, bywa większa, twardsza i bardziej wyrazista. Może mieć charakterystyczny, lekko pieprzny posmak, który nie każdemu odpowiada. Rzepa majowa jest natomiast delikatniejsza, bardziej soczysta i często wyraźnie słodsza. Jej miąższ po krótkiej obróbce cieplnej staje się przyjemnie miękki, ale nie musi rozpadać się na papkę.

Warto jednak pamiętać, że dużo zależy od odmiany i momentu zbioru. Przerośnięta rzepa majowa również może stać się włóknista i nabrać ostrzejszego smaku. Dlatego najbardziej cenione są młode, jędrne egzemplarze.

Francuzi duszą ją na maśle. W Niemczech również jest dobrze znana

We Francji młode rzepy, określane jako navets nouveaux, są cenionym składnikiem wiosennej kuchni. Jednym z klasycznych sposobów podawania jest navets glacés, czyli niewielkie rzepy glazurowane na maśle.

Warzywa dusi się z niewielką ilością wody, masła i niekiedy cukru lub miodu. Gdy płyn odparuje, na powierzchni powstaje delikatna, błyszcząca glazura. W ten sposób naturalna słodycz rzepy zostaje podkreślona, a jej smak staje się bardziej maślany i łagodny. Tak przygotowane warzywo podaje się między innymi do pieczonego drobiu, cielęciny czy kaczki. Młode rzepy pojawiają się również we francuskich potrawkach i mieszankach wiosennych warzyw.

Adobe Stock, UMI

W Niemczech rzepa majowa występuje pod nazwą Mairübchen. Jest znana zwłaszcza jako sezonowe warzywo, które można podawać na ciepło z masłem, delikatnym sosem śmietanowym albo świeżymi ziołami.

Niemcy wykorzystują ją także na surowo, na przykład w surówkach. Pokrojona w cienkie plasterki lub starta na tarce dobrze komponuje się z jabłkiem i innymi chrupiącymi warzywami. W niektórych regionach ceni się również jej młode liście.

Dlaczego w Polsce rzepa majowa jest tak mało popularna?

Chociaż rzepa należy do warzyw od dawna znanych na polskich ziemiach, współcześnie rzadko trafia do codziennego jadłospisu. Z czasem została wyparta przez ziemniaki i inne popularne warzywa korzeniowe.

Rzepa majowa jest jeszcze mniej rozpoznawalna niż jej jesienne odpowiedniki. Nie należy do standardowego asortymentu większości sklepów spożywczych. Łatwiej natrafić na nią u niewielkich producentów warzyw, na targowiskach lub w gospodarstwach oferujących mniej popularne odmiany.

Przy zakupie najlepiej wybierać nieduże, twarde korzenie o gładkiej skórce, bez pomarszczeń i miękkich plam. Młode egzemplarze nie wymagają długiego gotowania, a bardzo delikatną skórkę można pozostawić po dokładnym umyciu.

Rzepa majowa dobrze łączy się z masłem, koperkiem, natką pietruszki, szczypiorkiem i śmietaną. Pasuje również do ziemniaków, marchewki oraz pieczonych mięs. Nie potrzebuje dużej ilości przypraw, ponieważ zbyt intensywne dodatki łatwo zagłuszają jej subtelny smak.