Pochodzenie żywności coraz częściej staje się jednym z kryteriów zakupowych. Wybierając krajowe mięso, chcemy zwykle wspierać rodzimych hodowców i producentów. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy deklaracje sprzedawców rozmijają się z dokumentacją towaru. Takie praktyki nie tylko wprowadzają klientów w błąd, ale również podważają zaufanie do oznaczeń mających ułatwiać świadome zakupy.

Wieprzowina pod lupą inspektorów. Nieprawidłowości w co siódmym sklepie

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) opublikowała 15 października 2026 roku wyniki kontroli dotyczącej prawidłowości oznaczania kraju pochodzenia wieprzowiny. Sprawdzono 89 sklepów oraz 293 partie mięsa.

Nieprawidłowości ujawniono w 13 placówkach, czyli w 14,6 proc. skontrolowanych sklepów. Zastrzeżenia dotyczyły 31 partii wieprzowiny, co stanowiło 10,6 proc. wszystkich ocenionych partii.

Kontrola objęła ponadto siedem partii mięsa w dwóch hurtowniach oraz 20 partii w pięciu zakładach produkcyjnych, sprawdzonych w ramach kontroli następczej. W tych przypadkach uchybień nie stwierdzono.

Najczęstsze problemy dotyczyły niekompletnych oznaczeń. Przy mięsie sprzedawanym luzem brakowało informacji o miejscu chowu zwierząt i kraju, w którym pozyskano z nich mięso, a także wymaganej flagi państwa pochodzenia. Inspektorzy natrafili jednak również na znacznie poważniejsze przypadki.

Zagraniczna wieprzowina sprzedawana jako polska

Z ustaleń IJHARS wynika, że niektóre sklepy przedstawiały zagraniczną wieprzowinę jako produkt pochodzący z Polski. Na wywieszkach wskazywano, że zwierzęta były chowane w kraju i że właśnie tutaj pozyskano z nich mięso, choć dokumentacja producentów potwierdzała zupełnie inne pochodzenie. Wśród państw, z których rzeczywiście pochodziło mięso, znalazły się Belgia, Dania, Niemcy, Irlandia, Holandia i Hiszpania.

Wykryto także przypadki bezpodstawnego posługiwania się oznaczeniem „Produkt Polski”. Dokumenty wskazywały bowiem, że zwierzęta pochodziły z zagranicy. Co ciekawe, zdarzały się również sytuacje odwrotne. Mięso pochodzące ze zwierząt chowanych w Polsce opisywano jako belgijskie lub hiszpańskie.

Nie każda nieprawidłowość oznaczała więc świadome oszustwo. Wyniki kontroli potwierdzają jednak, że informacje widoczne przy sklepowej ladzie nie zawsze były wiarygodne. Wobec stwierdzonych naruszeń zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami.

„Polishwashing”, czyli kiedy zagraniczny produkt udaje krajowy

Problem nie ogranicza się wyłącznie do błędnie przygotowanych etykiet. Coraz większą uwagę zwraca zjawisko określane jako polishwashing, polegające na budowaniu wrażenia polskiego pochodzenia produktu, mimo że rzeczywistość nie potwierdza takiego przekazu.

W przypadku żywności szczególne znaczenie mają informacje o miejscu produkcji i pochodzeniu surowców. Polska flaga czy krajowo brzmiąca nazwa mogą wzbudzać zaufanie, ale nie powinny zastępować rzetelnych danych.

Takie praktyki mogą uderzać zarówno w konsumentów, jak i uczciwych producentów. Klient płaci za towar, którego pochodzenie uważa za istotne, natomiast krajowi hodowcy muszą konkurować z mięsem przedstawianym jako polskie pomimo zagranicznego pochodzenia.

Jak sprawdzić, skąd naprawdę pochodzi wieprzowina?

Przepisy wymagają, aby przy świeżej, schłodzonej lub mrożonej wieprzowinie sprzedawanej bez opakowania znajdowały się czytelne informacje o jej pochodzeniu oraz flaga odpowiedniego państwa.

Oznaczenia powinny informować, w jakim kraju zwierzę było hodowane oraz gdzie pozyskano z niego mięso. Jeśli cały proces, od narodzin i chowu zwierzęcia aż po pozyskanie mięsa, odbywał się na terenie jednego państwa, przepisy dopuszczają uproszczone oznaczenie wskazujące kraj pochodzenia.

W przypadku mięsa pakowanego etykieta musi zawierać również kod identyfikujący partię. Z kolei prawidłowo zastosowane oznaczenie „Produkt Polski” zwalnia z obowiązku dodatkowego prezentowania kraju pochodzenia i jego flagi przy mięsie sprzedawanym luzem.

Czy kod kreskowy 590 oznacza, że mięso pochodzi z Polski?

Wielu konsumentów sprawdza pochodzenie produktów na podstawie kodu kreskowego. Szczególną uwagę zwracają trzy pierwsze cyfry, a zwłaszcza 590, powszechnie kojarzone z polskimi wyrobami. Nie jest to jednak niezawodny sposób na ustalenie, skąd rzeczywiście pochodzi wieprzowina.

Prefiks 590 oznacza, że numer został nadany w systemie GS1 Polska. Nie potwierdza jednak, że mięso pochodzi ze zwierząt hodowanych w kraju i że również tutaj zostało pozyskane. Produkt oznaczony takim kodem może zawierać zagraniczny surowiec, a nawet zostać wyprodukowany poza Polską.

Dlatego przy zakupie wieprzowiny znacznie ważniejsze od kodu kreskowego są informacje o miejscu chowu zwierząt i kraju pozyskania mięsa. To właśnie te dane, a nie pierwsze cyfry kodu, pozwalają ustalić deklarowane pochodzenie produktu.

Źródło: gov.pl, farmer.pl