Pierś, udka czy skrzydełka to dobrze znane części kurczaka, które na stałe zadomowiły się w polskiej kuchni. Mało kto jednak wie, że podczas porcjowania drobiu często pomija się dwa niewielkie kawałki mięsa, uznawane przez smakoszy za prawdziwy rarytas. W Polsce zwykle pozostają przy korpusie i trafiają „z rozpędu” do rosołu, podczas gdy we Francji są sprzedawane osobno jako wyjątkowy przysmak.

Sot-l'y-laisse – co to za część kurczaka?

Pod tajemniczą francuską nazwą sot-l'y-laisse kryją się dwa niewielkie, owalne kawałki mięsa znajdujące się po obu stronach kręgosłupa kurczaka, tuż przy nasadzie ud, w zagłębieniach kości miednicy. Są tak niepozorne, że przy zwykłym porcjowaniu tuszki łatwo je przeoczyć.

Nazwa pochodzi z języka francuskiego i w swobodnym tłumaczeniu oznacza: „tylko głupiec zostawiłby ten kawałek”. To żartobliwe określenie nawiązuje do osób, które nie znając wartości tego kawałka, pozostawiają go przy kościach. Trudno o bardziej wymowną nazwę dla mięsa, które przez wielu kucharzy nie bez racji uważane jest za najlepszą część drobiu.

Sot-l'y-laisse wyróżnia się wyjątkową soczystością, miękkością i wyrazistym, ale delikatnym smakiem. Nie jest tak suche jak pierś, a jednocześnie ma bardziej zwartą i subtelną strukturę niż typowe mięso z udka. Dzięki swojemu położeniu pozostaje osłonięte podczas pieczenia całego kurczaka, co pomaga zachować jego wilgotność.

Dlaczego w Polsce prawie nikt nie mówi o sot-l'y-laisse?

W polskich sklepach mięsnych trudno znaleźć ten kawałek drobiu sprzedawany osobno. Nie ma nawet jednej, powszechnie przyjętej dla niego polskiej nazwy, co samo w sobie mówi już wiele. Można spotkać określenia takie jak „ostrygi z kurczaka”, nawiązujące do angielskiego chicken oysters, czy „polędwiczki z grzbietu”, choć żadne z nich nie zadomowiło się u nas na dobre. W restauracjach zdarza się natomiast używać oryginalnej francuskiej nazwy.

Problem wynika przede wszystkim ze sposobu rozbioru drobiu. Ze względu na trudność w jego wycięciu, w Polsce sot-l'y-laisse najczęściej pozostaje przy korpusie, który następnie sprzedawany jest jako porcja rosołowa. W ten sposób cenne mięso trafia do garnka razem z kośćmi, zamiast zostać wycięte i potraktowane jako osobny produkt.

Nic więc dziwnego, że wiele osób nigdy o nim nie słyszało. Nawet regularne kupowanie kurczaka nie gwarantuje poznania wszystkich jego części. Tymczasem wystarczy przyjrzeć się korpusowi pozostałemu po oddzieleniu piersi i udek, żeby odkryć dwa niewielkie kawałki, które zwykle pozostają niezauważone.

We Francji sot-l'y-laisse potrafi kosztować fortunę

We Francji podejście do tego mięsa jest zupełnie inne. Sot-l'y-laisse można kupić osobno, na wagę, podobnie jak w Polsce kupuje się wątróbki, serca czy żołądki drobiowe. Trafia do sprzedaży w niewielkich porcjach, przeznaczonych dla osób poszukujących szczególnie delikatnego mięsa.

Ceny bywają zaskakujące. W przypadku produktu z hodowli ekologicznych można spotkać oferty sięgające około 50 euro za kilogram. Nie jest to jednak standardowa cena we Francji. U części sprzedawców sot-l'y-laisse kosztuje kilkanaście lub dwadzieścia kilka euro za kilogram.

Skąd tak duża różnica w stosunku do zwykłych części kurczaka? Przede wszystkim z bardzo ograniczonej ilości surowca. Z jednego ptaka można pozyskać zaledwie dwa małe kawałki, ważące łącznie zwykle po kilkadziesiąt gramów. Żeby zebrać kilogram takiego mięsa, trzeba rozebrać wiele tuszek.

Znaczenie ma również sposób wykrawania. Sot-l'y-laisse znajduje się w zagłębieniu kości, dlatego jego oddzielenie wymaga dokładności i dodatkowej pracy. Podczas standardowego, szybkiego rozbioru nie zawsze opłaca się wykonywać tę czynność. W przypadku wyspecjalizowanej sprzedaży konieczna jest więc bardziej pracochłonna obróbka. 

Jak znaleźć i wykorzystać ten kawałek mięsa?

Najłatwiej poszukać sot-l'y-laisse podczas samodzielnego porcjowania całego kurczaka. Wystarczy ułożyć tuszkę grzbietem do góry i odnaleźć dwa niewielkie zagłębienia po bokach kręgosłupa, w okolicy połączenia z udami. Mięso można delikatnie oddzielić krótkim, ostrym nożem, prowadząc ostrze blisko kości.

Warto też zapytać sprzedawcę w sklepie mięsnym, czy istnieje możliwość zamówienia takich kawałków osobno. Nie każdy zakład zajmuje się ich wykrawaniem, ale dobry rzeźnik powinien wiedzieć, o którą część kurczaka chodzi.

Sot-l'y-laisse nie potrzebuje skomplikowanej obróbki. Dobrze sprawdza się krótko smażone na maśle, z dodatkiem czosnku i świeżych ziół. Można je również dusić w sosie śmietanowym lub wykorzystać jako szczególnie delikatny składnik potraw z drobiu. Należy jedynie uważać, by nie przesuszyć mięsa, i zawsze doprowadzić je do bezpiecznego stopnia wysmażenia.