Topinambur, czyli słonecznik bulwiasty, przez lata pozostawał w cieniu bardziej popularnych warzyw korzeniowych. W Polsce był kiedyś uprawiany dość powszechnie, ale na długo zniknął z naszych stołów. Obecnie nieśmiało powraca, głównie dzięki kucharzom i smakoszom, którzy cenią jego ciekawy smak, szerokie zastosowanie i łatwość przygotowania. Nie jest ani uciążliwy w obróbce, ani kapryśny — wystarczy kilka przypraw, by wydobyć z niego wszystko, co najlepsze.
Jak smakuje topinambur?
Surowy topinambur ma lekko orzechowy smak, przypominający mieszankę karczocha i młodego orzecha włoskiego. W wersji gotowanej lub pieczonej staje się delikatniejszy i lekko słodkawy. Po upieczeniu w wysokiej temperaturze może przypominać młode ziemniaki z subtelnym, maślanym posmakiem. Niektórzy porównują go również do kasztanów jadalnych — jest od nich nieco mniej wyrazisty, ale przyjemnie kremowy.
Topinambur nie dominuje innych składników, dlatego dobrze komponuje się z ziołami, czosnkiem, masłem, cytryną czy serem pleśniowym. Można go też zestawić z mocniejszymi akcentami, np. pieczonym mięsem lub sosem grzybowym.
Do czego używać topinamburu w kuchni?
Topinambur naprawdę dobrze sprawdza się jako składnik zup-kremów. Wystarczy podsmażyć cebulę, dodać obrany i pokrojony topinambur, zalać bulionem i po ugotowaniu zmiksować. W ten sposób uzyskasz gładką, aromatyczną zupę o orzechowym tle.
Z powodzeniem zastępuje też ziemniaki w zapiekankach warzywnych. Po pokrojeniu w cienkie plasterki można go układać warstwami z innymi warzywami i zapiekać z dodatkiem śmietany i ziół.
Pokrojony na kawałki i upieczony z oliwą, tymiankiem i solą staje się oryginalnym dodatkiem do obiadu. Można go również gotować i tłuc jak ziemniaki — puree z topinamburu ma kremową strukturę i lekko słodki posmak.
Korzeń słonecznika bulwiastego nadaje się także do smażenia — cienkie plasterki można usmażyć jak chipsy lub podać jako dekoracyjny element dania.
Jak wygląda topinambur?
Topinamburma charakterystyczne bulwy przypominające nieregularnie ukształtowane ziemniaki. Jego skórka jest cienka, w kolorze jasnobeżowym, różowawym lub lekko brązowym, często z licznymi „guzkami” i odnogami. Miąższ jest kremowobiały, delikatny, soczysty i chrupki.
Jak odróżnić topinambur od imbiru?
Imbir ma grubszą, bardziej żółtobrązową i włóknistą skórkę oraz intensywny, korzenny zapach nawet bez przekrajania. Jego kłącza są zwarte i bardziej zbite, ale też często bardziej rozgałęzione. Z kolei topinambur z reguły ma bardziej zwarty kształt, delikatniejszą, cieńszą skórkę, którą można z łatwością zdrapać paznokciem. Nie pachnie tak intensywnie, a po przekrojeniu widać jasno kremowy miąższ bez włókien. Imbir jest suchszy i bardziej włóknisty, topinambur – soczysty i łagodny w smaku.
W sklepie czy na straganie topinambur leży często obok warzyw korzeniowych lub ziemniaków, podczas gdy imbir zwykle znajduje się wśród przypraw lub egzotycznych produktów.
Jak przygotować topinambur?
Topinambur najlepiej obierać tuż przed gotowaniem lub pieczeniem, bo szybko ciemnieje. Skórka jest cienka, więc wystarczy delikatnie ją zeskrobać — nie trzeba używać obieraczki, wystarczy twarda szczoteczka lub nóż. Warto zanurzyć obrane bulwy w wodzie z dodatkiem cytryny lub octu, by zapobiec ich ciemnieniu.
W zależności od sposobu przygotowania, topinambur można gotować (ok. 10-15 minut), piec (ok. 25-30 minut w 200 stopniach) albo smażyć na patelni jak ziemniaki.
Nie wymaga skomplikowanych technik — najczęściej wystarcza sól, pieprz i odrobina tłuszczu. Dobrze smakuje też z dodatkiem masła i natki pietruszki lub szałwii.
Gdzie kupić i jak przechowywać topinambur?
Topinambur jest dostępny sezonowo — zazwyczaj jesienią i zimą, czasem do wczesnej wiosny. Można go znaleźć na bazarach, w warzywniakach i niektórych supermarketach. Najlepiej wybierać bulwy jędrne, bez śladów pleśni i bez miękkich miejsc.
Po zakupie można przechowywać go w lodówce, w papierowej torbie lub luzem w szufladzie na warzywa. W niskiej temperaturze zachowa świeżość przez 1-2 tygodnie. Nie lubi wilgoci, więc nie warto trzymać go w foliowych woreczkach, w których się „zaparzy” i zacznie szybciej psuć.
Topinambur pieczony z czosnkiem i tymiankiem
Składniki:
- 500 g topinamburu
- 2-3 ząbki czosnku
- 2 łyżki oliwy z oliwek
- kilka gałązek świeżego tymianku lub 1/2 łyżeczki suszonego
- sól i pieprz do smaku
Sposób przygotowania:
- Obierz topinambur (lub dobrze wyszoruj, jeśli skórka jest cienka) i pokrój na cienkie plasterki lub w kostkę.
- Przełóż do miski, dodaj oliwę, przeciśnięty czosnek, tymianek, sól i pieprz. Wymieszaj. Przełóż na blachę wyłożoną papierem do pieczenia i piecz 25 minut w 200 stopniach, aż będzie złoty i miękki.
- Podawaj jako dodatek do obiadu lub samodzielną przekąskę.
