Przez lata mijałam te pomarańczowe bulwy w sklepie, zastanawiając się, co właściwie można z nich przygotować. Choć dziś są łatwo dostępne w niemal każdym dyskoncie, to wciąż nie znikają z półek tak ekspresowo jak zwykłe ziemniaki. A szkoda, bo bataty, czyli słodkie ziemniaki, kryją w sobie ogromny potencjał, który warto odkryć we własnej kuchni. Są doskonałą alternatywą dla klasycznych dodatków i zachwycają głębią smaku.

Słodki ziemniak to nie kartofel

Choć w Polsce najczęściej nazywamy je batatami, ich oficjalna botaniczna nazwa to wilec ziemniaczany. Znane są także jako pataty lub po prostu słodkie ziemniaki. Pochodzą z Ameryki Południowej i Środkowej, gdzie od tysięcy lat stanowiły podstawę diety lokalnych mieszkańców. Wizualnie mogą przypominać nasze rodzime ziemniaki, jednak zazwyczaj są od nich znacznie większe, bardziej podłużne i mają nieregularny, wrzecionowaty kształt.

Ich skórka, w zależności od odmiany, bywa gładka lub lekko chropowata, przybierając barwy od jasnobrązowej, przez różową, aż po intensywnie fioletową. Najpopularniejsza odmiana kryje pod skórką soczysty, pomarańczowy miąższ, który po upieczeniu lub ugotowaniu staje się niezwykle aksamitny. W smaku bataty stanowią intrygujące połączenie klasycznego ziemniaka, słodkiej dyni oraz dojrzałej marchewki.

Adobe Stock, Brent Hofacker

Portugalski sposób na bataty

Podczas gdy w Polsce wiele osób wciąż omija te bulwy szerokim łukiem, mieszkańcy Półwyspu Iberyjskiego uczynili z nich jeden z filarów swojej tradycji kulinarnej. Szczególnym miejscem na mapie jest portugalskie Aljezur, region słynący z uprawy najlepszych słodkich ziemniaków, gdzie co roku organizuje się nawet huczny festiwal na ich cześć.

Portugalczycy potrafią wyczarować z nich prawdziwe cuda. Najlepszym przykładem jest tradycyjny chleb z Madery, znany jako bolo do caco. To niezwykle delikatne, okrągłe pieczywo przygotowuje się z dodatkiem ugotowanych i roztartych na gładkie puree batatów, co nadaje mu wyjątkową puszystość i wilgotność. Chleb ten piecze się na gorącym kamieniu i podaje jeszcze ciepły, obficie posmarowany masłem czosnkowym.

Słodkie ziemniaki w Portugalii trafiają także do gęstych, rozgrzewających zup oraz jednogarnkowych gulaszów, gdzie idealnie komponują się z lokalnymi wędlinami i rybami.

Frytki, puree, a nawet kopytka z batatów

Słodkie ziemniaki dają niemal nieograniczone pole do popisu w kuchni, a ich kulinarna uniwersalność potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych kucharzy.

  • Jednym z najprostszych, a zarazem najbardziej popularnych dań są chrupiące frytki pieczone w piekarniku. Aby wyszły idealnie, wystarczy pokroić bulwy w słupki, delikatnie oprószyć odrobiną mąki ziemniaczanej, skropić oliwą, doprawić ulubionymi ziołami i upiec w wysokiej temperaturze.
  • Bataty świetnie sprawdzają się także jako baza do aksamitnego puree, które pasuje do pieczonych mięs czy ryb.
  • Jeśli lubisz tradycyjne smaki w nowym wydaniu, możesz przygotować z nich kopytka lub kluski śląskie, które zyskają ciekawy, lekko słodkawy posmak i piękny, pomarańczowy kolor.
  • Te warzywa sprawdzają się również w słodkich wypiekach. Ugotowany i zblendowany miąższ możesz dodać do ciasta drożdżowego, puszystych placuszków śniadaniowych, a nawet przygotować z niego wilgotne czekoladowe brownie, które zachwyci całą rodzinę.

Do jakich zup i gulaszów pasują bataty?

Te pomarańczowe bulwy są wprost stworzone do dań jednogarnkowych, a ich słodki smak wspaniale balansuje pikantne i kwaśne nuty. Jeśli chodzi o zupy, słodkie ziemniaki doskonale sprawdzają się w zupach kremach. Możesz ugotować je razem z marchewką, dynią lub pomidorami, a następnie zblendować na gładki, aksamitny krem. Świetnie pasują też do rozgrzewających zup na bazie soczewicy, ciecierzycy czy mleczka kokosowego w stylu azjatyckim. Aby dodać je do zupy jarzynowej w kawałkach, wrzuć je do garnka na około piętnaście minut przed końcem gotowania. Dzięki temu zmiękną, ale nie rozpadną się w wywarze.

W gulaszach słodkie ziemniaki potrafią zdziałać prawdziwe cuda. Idealnie komponują się z klasycznym gulaszem wołowym lub wieprzowym, gdzie ich słodycz przełamuje głęboki, mięsny smak. Są też niezastąpione w gulaszach wegetariańskich z dodatkiem fasoli, ciecierzycy i jarmużu. Jak je dodać? Ponieważ bataty gotują się znacznie szybciej niż twarde mięso, nie wrzucaj ich na samym początku. Dodaj je do garnka dopiero wtedy, gdy mięso jest już prawie miękkie, zazwyczaj na ostatnie 15-20 minut duszenia.