Obserwuj nas na GoogleKiedy zbliża się Boże Narodzenie, zaczynam rozglądać się za dobrym karpiem. Nie kupuję jednak pierwszej lepszej ryby, która wpadnie mi w oko. Od lat mam słabość do karpia milickiego, pochodzącego z Doliny Baryczy na Dolnym Śląsku. To prawdziwy regionalny rarytas, za którym stoi kilkaset lat tradycji. Kiedy pomyślę, że ryby hodowano na tych terenach już w średniowieczu, wigilijna wieczerza nabiera dla mnie zupełnie innego znaczenia.
Najbardziej lubię karpia smażonego na złoto, z chrupiącą skórką i delikatnym mięsem. Podaję go z ziemniakami i kapustą z grzybami. Ale zanim trafi na patelnię, zawsze przypominam sobie, że za tą niepozorną rybą kryje się kawał polskiej historii.
Karp milicki ma historię sięgającą średniowiecza
Dolina Baryczy to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na kulinarnej mapie Polski. Rozległe stawy, groble, podmokłe łąki i lasy tworzą krajobraz, który przez stulecia kształtowali ludzie zajmujący się hodowlą ryb.
Początki gospodarki stawowej na tych terenach sięgają średniowiecza. Szczególną rolę w jej rozwoju odegrały zakony, w tym cystersi. Ryby były ważnym elementem jadłospisu w czasach, gdy kalendarz kościelny przewidywał liczne dni postne.
Warunki naturalne wyjątkowo sprzyjały zakładaniu stawów. Płaski teren, niewielkie spadki rzeki Baryczy i jej liczne odnogi pozwalały tworzyć rozległe zbiorniki wodne.
W XVI wieku ogromny wpływ na rozwój hodowli miała rodzina Kurzbachów, władająca dobrami milickimi i żmigrodzkimi. To właśnie z ich działalnością wiąże się powstawanie wielkich stawów, niekiedy zajmujących po kilkaset hektarów. Co ciekawe, zainteresowanie rybactwem znalazło nawet odbicie w herbie Kurzbachów, w którym umieszczono trzy ryby.
Adobe Stock, Martin
Stawy Milickie to prawdziwe królestwo karpia
Skala dawnej gospodarki rybackiej robi wrażenie nawet dzisiaj. Pod koniec XVIII wieku powierzchnia stawów w Dolinie Baryczy przekraczała 13 tysięcy hektarów.
W kolejnych stuleciach część zbiorników osuszono i zamieniono na grunty rolne. Mimo to tradycja hodowli karpia przetrwała, a Stawy Milickie pozostają jej symbolem. Karp milicki wyróżnia się charakterystyczną budową. Ma niewielką głowę, dobrze umięśniony, wyraźnie wygrzbiecony tułów i regularne ułuszczenie typowe dla karpia lustrzenia.
Jego grzbiet jest zwykle ciemny, zielonkawoczarny, natomiast brzuch jaśniejszy, z żółtawym odcieniem. Ryby przeznaczone do sprzedaży ważą zazwyczaj od około kilograma do 2,2 kilograma, choć zdarzają się większe okazy.
W opisach tego regionalnego produktu podkreśla się jędrność mięsa i charakterystyczny smak. Ważnym elementem przygotowania ryb do sprzedaży jest również ich przetrzymywanie w czystej wodzie, określane jako odpijanie lub płukanie. Ma ono pomagać ograniczyć niepożądany, mulisty posmak, który niektórzy kojarzą z karpiem.
Na liście produktów tradycyjnych znalazł się już w 2006 roku
Karp milicki nie jest wyłącznie lokalną ciekawostką. 6 grudnia 2006 roku wpisano go na Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w kategorii produktów rybołówstwa województwa dolnośląskiego.
To wyróżnienie potwierdza znaczenie jego tradycji hodowlanej i związek z regionem. Co ważne, choć historia stawów milickich sięga średniowiecza, nie oznacza to, że dokładnie taka sama odmiana karpia pływała w nich już przed kilkuset laty. Współczesna postać ryby jest efektem znacznie późniejszej hodowli i selekcji. Dla mnie nie umniejsza to jednak jej wyjątkowości. Przeciwnie, pokazuje, jak dawne tradycje mogą łączyć się z doświadczeniem współczesnych hodowców.
