Gdy tylko robi się cieplej i ziemia porządnie nasiąknie wilgocią, w lesie zaczynają pojawiać się pierwsze wiosenne grzyby. Wśród nich są szyszkówki świerkowe i gęśnice wiosenne. Nie są tak znane jak borowiki czy podgrzybki, ale w kuchni potrafią naprawdę miło zaskoczyć. Jeśli wybierzesz się na spacer do świerkowego lub mieszanego lasu, wypatruj ich. Często rosną w skupiskach i gdy znajdziesz jedno miejsce, możesz zebrać ich naprawdę sporo. Sprawdź szczegóły - warto je poznać, bo to okazy, których wielu amatorów po prostu nie zna.
Szyszkówka świerkowa - sama podpowiada, gdzie rośnie
Szyszkówka świerkowa (Strobilurus esculentus) to niewielki, wiosenny grzyb, który swoją nazwę zawdzięcza miejscu wzrostu. Wyrasta bezpośrednio z opadłych, często częściowo zakopanych w ziemi szyszek świerkowych. To gatunek jadalny, choć raczej drobny. Mimo niewielkich rozmiarów szyszkówka ma przyjemny, lekko orzechowy aromat, który dobrze czuć w potrawach z patelni.
Podczas zbioru możesz pomylić ją z innymi drobnymi grzybami rosnącymi na szyszkach, na przykład z bardzo podobną szyszkówką gorzkawą. Ta również wyrasta na szyszkach, ale ma wyraźnie gorzki smak i nie nadaje się do jedzenia.
Jak wygląda szyszkówka świerkowa?
Kapelusz szyszkówki świerkowej jest niewielki, zwykle ma od 1 do 3 centymetrów średnicy. Na początku jest półkulisty, a z czasem staje się bardziej płaski. Kolor bywa jasnobrązowy, czasem lekko beżowy. Blaszki pod kapeluszem są jasne, dość gęste. Trzon jest cienki, sprężysty i stosunkowo długi w stosunku do kapelusza. Często wydaje się, że grzyb wyrasta bezpośrednio z ziemi, ale gdy delikatnie odgarniesz ściółkę, zobaczysz zakopaną szyszkę, z której wyrasta.
AdobeStock Henri Koskinen
Gdzie rośnie szyszkówka świerkowa? Występowanie w Polsce
Tego grzyba szukaj przede wszystkim w lasach świerkowych. Najczęściej pojawia się tam, gdzie na ziemi leży dużo starych szyszek przykrytych igliwiem. Rośnie wiosną, zazwyczaj od marca do maja. Najczęściej i najliczniej pojawia się po wilgotnych i dość ciepłych dniach. Często rośnie w większych grupach, bo w jednym miejscu może leżeć wiele szyszek. Jeśli znajdziesz jedną, rozejrzyj się dokładnie wokół - często w promieniu kilku metrów znajdziesz kolejne.
Szyszkówki najlepiej zbierać, gdy kapelusze są jeszcze jędrne i niezbyt duże. Starsze egzemplarze robią się miękkie i mniej aromatyczne. Najwygodniej delikatnie je wykręcić albo odciąć nożykiem tuż przy ziemi. W koszyku szybko uzbiera się ich sporo, bo rosną gęsto, ale pamiętaj, że po oczyszczeniu zostają głównie kapelusze.
Czy szyszkówka świerkowa jest jadalna?
To grzybek jadalny i ceniony przez wielu grzybiarzy za aromat. Najczęściej wykorzystuje się go po krótkim podsmażeniu. Zanim trafi na patelnię, oczyść go dokładnie z igliwia i resztek ściółki. Wystarczy chwilę podsmażyć na maśle z cebulą, żeby wydobyć jego przyjemny zapach.
Największą zaletą tego grzyba jest jego intensywny aromat. Mimo niewielkich rozmiarów potrafi nadać potrawom wyraźny, leśny smak. W kuchni ceniony jest głównie za to, że pojawia się bardzo wcześnie w sezonie, kiedy na inne grzyby trzeba jeszcze długo czekać.
Jak przyrządzić szyszkówkę świerkową?
Szyszkówki najlepiej smakują w prostych daniach z patelni. Wrzuć je na masło, dodaj cebulę i podsmaż kilka minut. Taka mieszanka świetnie pasuje do jajecznicy. Możesz też zrobić z nich lekki sos do makaronu albo ziemniaków. Dobrze komponują się ze śmietaną, koperkiem i czosnkiem.
Gęśnica wiosenna - jeden z pierwszych większych grzybów początku sezonu
Gęśnica wiosenna (Calocybe gambosa) to znacznie większy i bardziej mięsisty grzyb niż szyszkówka. Wśród grzybiarzy znana jest też jako majówka wiosenna. To jeden z najbardziej cenionych wiosennych grzybów jadalnych. Ma zwartą strukturę i charakterystyczny, lekko mączny zapach. W kuchni świetnie sprawdza się na patelni, w sosach i w potrawach z jajkami.
Podczas zbioru możesz pomylić ją z niektórymi białymi grzybami blaszkowymi. Największą ostrożność zachowaj przy bardzo jasnych gatunkach o podobnym kształcie, zwłaszcza gdy nie masz pewności co do zapachu i budowy blaszek.
Getty/iStock fotoco-istock
Jak wygląda gęśnica wiosenna?
Kapelusz gęśnicy jest mięsisty i dość duży. Zwykle osiąga od 5 do nawet 12 centymetrów średnicy. Na początku jest półkulisty, później staje się bardziej płaski. Kolor kapelusza jest jasny - kremowy, czasem lekko żółtawy. Blaszki są gęste, jasne i przyrośnięte do trzonu. Trzon jest krótki, gruby i solidny.
Gdzie rośnie gęśnica wiosenna? Występowanie w Polsce
Gęśnicę wiosenną znajdziesz przede wszystkim na obrzeżach lasów, na polanach, w parkach i na łąkach przy lasach. Lubi miejsca trawiaste i dobrze nasłonecznione. Najczęściej pojawia się od kwietnia do czerwca. Często rośnie w charakterystycznych skupiskach lub w tzw. czarcich kręgach, czyli w dużych okręgach w trawie.
Jeśli znajdziesz jedno takie miejsce, warto do niego wracać co roku, bo gęśnice lubią pojawiać się w tych samych lokalizacjach. Najlepiej zbieraj młode, jędrne egzemplarze. Mają wtedy najbardziej zwartą strukturę i najlepszy smak. Grzyby możesz delikatnie wykręcać z ziemi albo odcinać nożykiem. Po powrocie do domu oczyść je z ziemi i resztek trawy.
Czy gęśnica wiosenna jest jadalna?
Tak, to bardzo dobry grzyb jadalny. Wielu grzybiarzy uważa go za jeden z najlepszych wiosennych gatunków do kuchni. Przed jedzeniem podsmaż go lub podduś na patelni. Dzięki temu miąższ staje się miękki i nabiera przyjemnego aromatu. Największą zaletą gęśnicy jest jej mięsista struktura. Nawet po smażeniu zachowuje zwartą konsystencję i dobrze chłonie przyprawy. Dzięki temu świetnie sprawdza się w potrawach, w których grzyby mają być wyraźnie wyczuwalne. Będzie świetna do sosów i do zupy grzybowej.
Jak przyrządzić gęśnicę wiosenną?
Najprostszy sposób to podsmażenie jej na maśle z cebulą i dodanie do jajecznicy. Gęśnica dobrze trzyma strukturę, więc kawałki grzybów są w daniu wyraźnie wyczuwalne. Możesz też zrobić z niej aromatyczny sos do makaronu albo młodych ziemniaków czy klusek ziemniaczanych. Pokrój kapelusze w plastry, podsmaż na maśle, dodaj śmietanę, pieprz i świeże zioła.
