W Polsce kapuśniak kojarzy się przede wszystkim z kwaśnym wywarem, ziemniakami i zazwyczaj śladowym kawałkiem mięsa. Tymczasem na południu Europy istnieje jego znacznie bardziej treściwy krewniak. Nazywa się jota i łączy charakterystyczną kwaskowatość kapusty z delikatnością fasoli oraz aromatem wędzonki. To przykład kuchni, w której z kilku niedrogich produktów powstaje solidny, rozgrzewający posiłek.

Różnorodność włoskiej kuchni

Włoska kuchnia mocno różni się w zależności od regionu. Na południu dominują pomidory, oliwa i owoce morza, natomiast na północy częściej pojawiają się ziemniaki, fasola, kapusta i długo gotowane mięsa. Dobrym przykładem jest właśnie jota, pochodząca z północno-wschodnich Włoch, z terenów położonych przy granicy ze Słowenią.

Dla Włochów to potrawa szczególnie związana z miastem Triest i jego okolicami. Słoweńcy również uznają jotę za jedno z tradycyjnych dań swojej kuchni narodowej. Nic dziwnego, ponieważ przez stulecia w tym regionie przenikały się wpływy włoskie, słowiańskie i środkowoeuropejskie. Jota była początkowo jedzeniem ludzi, którzy musieli rozsądnie gospodarować zapasami. Fasola, kiszona kapusta i odrobina wieprzowiny pozwalały przygotować obfity posiłek bez dużych wydatków. Do dziś zupa ta pozostaje ważnym elementem regionalnej tradycji kulinarnej. 

Jak Włosi robią kapuśniak?

Największa różnica między jotą a lekkim polskim kapuśniakiem tkwi w konsystencji. Włoska wersja jest wyraźnie gęstsza. Zawiera nie tylko kiszoną kapustę i ziemniaki, ale również sporą porcję fasoli, która nadaje zupie kremowości i sprawia, że naprawdę syci.

W wielu przepisach pojawia się także wędzony boczek, kiełbasa lub żeberka. Dzięki nim wywar nabiera głębokiego, mięsnego aromatu. Czosnek, liść laurowy i kminek dopełniają smak.

Co ciekawe, część ugotowanej fasoli i ziemniaków można rozgnieść, a następnie ponownie połączyć z zupą. W ten sposób powstaje naturalnie gęsty kapuśniak, w którym łyżka niemal stoi. Nie trzeba za to dodawać już śmietany ani dużej ilości mąki w formie jakiejkolwiek zasmażki.

Przepis na jote, czyli włoski kapuśniak

Składniki:

  • 400 g kiszonej kapusty
  • 250 g suchej fasoli białej
  • 300 g wędzonego boczku
  • 3 średnie ziemniaki
  • 3 ząbki czosnku
  • 2 liście laurowe
  • 1 łyżeczka kminku
  • 2 łyżki oliwy z oliwek
  • 1,5-2 l wody lub bulionu warzywnego
  • sól i świeżo mielony pieprz do smaku

Przygotowanie:

  1. Wieczorem wsyp fasolę do dużej miski, zalej zimną wodą i pozostaw na 12 godzin. Następnego dnia odcedź ją i dokładnie przepłucz.
  2. Przełóż fasolę do garnka, zalej świeżą wodą, dodaj liście laurowe i gotuj na małym ogniu przez około półtorej godziny, aż zacznie mięknąć. Nie wylewaj wywaru.
  3. Pokrój boczek w kostkę. Obierz czosnek i drobno go posiekaj. Ziemniaki obierz, umyj i pokrój na niewielkie kawałki.
  4. W drugim, dużym garnku rozgrzej oliwę. Wrzuć boczek i smaż przez kilka minut, aż lekko się zarumieni. Dodaj czosnek oraz kminek. Wymieszaj i podgrzewaj jeszcze przez kilkadziesiąt sekund.
  5. Odciśnij lekko kiszoną kapustę, a jeśli ma długie włókna, posiekaj ją. Dodaj do boczku, wlej szklankę wody i duś pod przykryciem przez około 30-40 minut, aż zmięknie.
  6. Do garnka z fasolą dodaj ziemniaki i gotuj przez kolejne 15 minut, aż wszystkie składniki będą miękkie. Wyjmij około jednej trzeciej fasoli i ziemniaków, rozgnieć widelcem na purée i przełóż z powrotem.
  7. Połącz fasolę, ziemniaki i ich wywar z duszoną kapustą oraz boczkiem. W razie potrzeby dolej bulionu. Gotuj całość jeszcze przez 15-20 minut na małym ogniu.
  8. Dopraw pieprzem i ostrożnie dodaj sól. Pamiętaj, że boczek i kiszona kapusta są już słone. Podawaj gorącą jotę w głębokich talerzach, najlepiej z kromką wiejskiego chleba.

Nie przejmuj się, jeśli zupa wyjdzie wyjątkowo gęsta. Właśnie taka powinna być. Warto też ugotować większy garnek, ponieważ po nocy spędzonej w lodówce smaki lepiej się połączą, a jota stanie się jeszcze bardziej aromatyczna. Przed ponownym podgrzaniem wystarczy dolać odrobinę wody, jeśli nadmiernie zgęstnieje.