Dawne przepisy, szczególnie te na deser, zasługują na powrót do naszych kuchni. Szczególnie te, które powstawały z najprostszych składników, a mimo to zachwycały smakiem. Tak jest z pewnym lubelskim deserem, który dawniej pojawiał się zarówno na wiejskich stołach, jak i podczas eleganckich przyjęć. 

Jego przygotowanie nie jest trudne, ale jeden szczegół ma ogromne znaczenie. Jeśli źle dobierzesz owoce, wypiek straci swój charakterystyczny kształt. Równie ważne jest nadzienie. To właśnie ono sprawia, że po przekrojeniu czeka cię słodka niespodzianka. 

Na Lubelszczyźnie jabłuszka pieką w ten sposób od lat, ja zaczęłam niedawno

Lubelszczyzna od lat słynie z sadownictwa i jabłek. Na długoletnią tradycję ich uprawy w tamtym regionie wskazują nawet nazwy jego miejscowości takie jak Jabłonna, Jabłeczna czy Jabłoń. Jabłuszka lubelskie to tradycyjny regionalny przysmak przygotowywany z połówek jabłek z gęstą konfiturą, zawijanych w ciasto z mąki, masła, śmietany i jajek. Po upieczeniu przypominają niewielkie, rumiane koperty. „Otwierać” taką kopertę to jakby otwierać paczuszkę z prezentem.

Na Lubelszczyźnie jabłka od wieków wykorzystywano do przygotowywania domowych deserów. Jabłuszka w cieście podawano na podwieczorek i po obiedzie, a na polskich dworach serwowano je także do wieczornej herbaty oraz na tzw. kolacjach cukrowych, czyli dawnych odpowiednikach dzisiejszych słodkich stołów na imprezach.

Postanowiłam poczuć się jak pani na włościach i zrobić jabłuszka lubelskie u siebie w domu. Do tego wypieku wybieram małe, twarde i kwaskowate jabłka, najlepiej odmiany eliza lub idared. Pasować będą też niewielkie szare renety oraz inne jabłka typowo do szarlotki.

Unikam jedynie miękkich owoców, które szybko rozpadają się podczas pieczenia. Równie starannie dobieram też konfiturę. Powinna być gęsta i dobrze wysmażona. Dawniej chętnie łączono kilka smaków - jeśli masz domowe zapasy, możesz skorzystać z tego patentu dla urozmaicenia.

Przepis na jabłuszka lubelskie

Składniki:

  • 3 i 1/2 szklanki mąki pszennej
  • 200 g masła
  • 1 łyżka kwaśnej śmietany
  • 1 jajko
  • 3/4 szklanki cukru pudru
  • 5-6 małych, twardych jabłek
  • 12 łyżeczek gęstej ulubionej gęstej konfitury 

Dodatkowo: 1 dodatkowe żółtko do posmarowania ciasta (dla ładniejszego koloru), odrobina mąki do podsypywania i cukier puder do posypania.

Sposób przygotowania:

  1. Utrzyj miękkie masło z cukrem pudrem na puszystą masę. Dodaj śmietanę i jajko, krótko zmiksuj.
  2. Wsyp mąkę i szybko zagnieć ciasto. Jeśli będzie za suche, dodaj odrobinę zimnej wody, a jeśli zbyt klejące, dosyp trochę mąki.
  3. Obierz jabłka, przekrój je na pół i usuń gniazda nasienne.
  4. Podziel ciasto na części i rozwałkuj na grubość 2-3 mm. Pokrój je na kwadraty dopasowane do wielkości owoców - ciasto powinno w całości pokryć owoce.
  5. Wypełnij zagłębienia w jabłkach konfiturą. Ułóż połówki przecięciem do dołu na kwadratach ciasta.
  6. Zawiń brzegi ciasta na wierzch jabłek i dokładnie sklej wszystkie łączenia oraz pęknięcia.
  7. Przełóż jabłuszka na blachę wyłożoną papierem do pieczenia lub na tackę i włóż do lodówki na 30 minut. W połowie czasu zacznij nagrzewać piekarnik do 175 st. C (góra-dół, bez termoobiegu).
  8. Po 30 minutach wyjmij jabłka, posmaruj wierzch roztrzepanym żółtkiem. Przełóż na blaszkę, jeśli nie mieściła się w lodówce. 
  9. Piecz około 30 minut w 175 st. C, na środkowej półce, z grzaniem góra-dół.
  10. Po przestudzeniu oprósz cukrem pudrem lub podawaj z bitą śmietaną.

Jeden błąd i nadzienie wypłynie. Tego pilnuj przed pieczeniem

Największym sekretem udanych jabłuszek lubelskich jest odpowiednia konsystencja konfitury. Nie może być zbyt rzadka, bo podczas pieczenia wypłynie spod ciasta. Dlatego wybierz gęste, dobrze wysmażone przetwory. Szczególnie dobrze sprawdzi się konfitura wiśniowa lub z pigwowca - naturalnie gęsta. Dobrym i pysznym wyborem jest też różana.

Nie nakładaj zbyt dużo nadzienia. Jedna łyżeczka na połówkę jabłka w zupełności wystarczy. Dokładnie zlep brzegi ciasta, zwracając uwagę na spód wypieku. Nawet niewielka szczelina może sprawić, że konfitura wydostanie się na blachę. Nie pomijaj też etapu chłodzenia. Dzięki niemu masło w cieście ponownie stężeje, a jabłuszka lepiej zachowają kształt podczas pieczenia.

Gotowe jabłuszka podaj tradycyjnie, lekko ciepłe z bitą śmietaną albo po wystudzeniu posyp cukrem pudrem. Niezłym pomysłem będzie też gałka lodów obok takiego jabłka w szlafroczku. Jeśli masz kilka rodzajów konfitur, przygotuj za jednym razem różne nadzienie. Każde jabłuszko będzie smakowało inaczej, a domownicy z jeszcze większą przyjemnością odkryją, co kryje się w środku.