Kuchnia podkarpacka pełna jest potraw, które powstały z potrzeby oszczędzania i wykorzystywania tego, co akurat było pod ręką. Bulwiok futomski doskonale wpisuje się w tę tradycję. Dawniej pieczono go w piecach chlebowych, szczególnie podczas wykopków i prac polowych. Gospodynie zanosiły go pracującym jako sycący podwieczorek, nazywany „jużyną”. Dziś ten regionalny wypiek można przygotować w zwykłym piekarniku. Nie wymaga skomplikowanych umiejętności, choć trzeba dać mu trochę czasu.

Bulwiok futomski prosto z Podkarpacia

Bulwiok futomski pochodzi z Futomy, niewielkiej wsi w gminie Błażowa, niedaleko Rzeszowa, na Pogórzu Dynowskim. To właśnie od nazwy miejscowości pochodzi określenie „futomski”, natomiast słowo „bulwiok” nawiązuje do ziemniaków, które stanowią podstawę nadzienia.

Jest to duży placek z ciasta drożdżowego, wypełniony farszem z ugotowanych ziemniaków, białego sera i podsmażonej cebuli. Charakterystycznym dodatkiem jest świeża mięta. To ona odróżnia bulwioka od wielu innych polskich potraw z podobnym nadzieniem.

Smakiem przypomina nieco pierogi ruskie, ale zamiast cienkiego, gotowanego ciasta ma grubszą, puszystą otoczkę. Z kolei z pasztecikiem łączy go drożdżowe ciasto i sposób pieczenia. W przeciwieństwie do małych, całkowicie zamkniętych pasztecików bulwiok ma jednak charakterystycznie zawinięte brzegi, które tworzą ramkę wokół nadzienia.

Dawniej podobne wypieki przygotowywano również z kaszą, burakami czy samym serem. Były tanie, pożywne i pozwalały nakarmić kilka osób. Futomski bulwiok jest na tyle ważnym elementem lokalnej kuchni, że został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych.

Przepis na bulwiok futomski

Składniki na ciasto drożdżowe:

  • 50 g świeżych drożdży (pół standardowej kostki)
  • 600-700 g mąki pszennej
  • około 250 ml mleka, ewentualnie nieco więcej
  • 50 g masła
  • 2 jajka
  • 1 żółtko
  • 1/2 łyżeczki soli
  • 1 łyżeczka cukru

Na farsz:

  • 200 g półtłustego twarogu
  • 5-6 średnich ziemniaków
  • 1 duża cebula
  • 1/2 łyżeczki soli lub do smaku
  • 1/2 łyżeczki mielonego pieprzu
  • 1-2 łyżki posiekanych liści świeżej mięty
  • 1 łyżka oleju do smażenia cebuli

Sposób przygotowania:

  1. Lekko podgrzej około 100 ml mleka. Powinno być letnie, nie gorące. Rozkrusz drożdże do miseczki, wsyp cukier i 2 łyżki mąki. Wlej mleko, wymieszaj i odstaw na 10-15 minut, aż rozczyn zacznie się pienić.
  2. Do dużej miski przesiej 600 g mąki. Dodaj jajka, żółtko, sól oraz gotowy rozczyn. Pozostałe mleko lekko podgrzej i rozpuść w nim masło. Stopniowo wlewaj mieszankę do ciasta, jednocześnie wyrabiając składniki.
  3. Wyrabiaj przez około 10 minut, aż masa będzie miękka i elastyczna. Jeśli okaże się zbyt zbita, dolej odrobinę mleka. Gdy będzie nadmiernie lepka, dosyp trochę pozostałej mąki.
  4. Przykryj miskę ściereczką i ustaw w ciepłym miejscu na około godzinę. Ciasto powinno wyraźnie zwiększyć objętość.
  5. Obierz ziemniaki, pokrój na mniejsze kawałki i ugotuj w osolonej wodzie do miękkości. Odcedź, dokładnie utłucz i odstaw do przestudzenia. Rozdrobnij twaróg widelcem.
  6. Cebulę obierz, drobno posiekaj i zeszklij na oleju. Dodaj do ziemniaków razem z twarogiem. Wsyp sól, pieprz oraz drobno posiekane liście mięty. Dokładnie wymieszaj. Farsz powinien być zwarty, ale nie suchy.
  7. Blachę wyłóż papierem do pieczenia. Wyrośnięte ciasto delikatnie rozciągnij dłońmi, pozostawiając zapas do zawinięcia brzegów. Przykryj na kolejne 15-20 minut, żeby ponownie podrosło.
  8. Rozgrzej piekarnik do 180°C, ustawiając grzanie góra-dół. Na środku ciasta rozłóż farsz, pozostawiając szerokie wolne brzegi. Zagnij je do środka, tworząc grubą obwódkę. Część nadzienia pozostaw odkrytą.
  9. Wstaw blachę do nagrzanego piekarnika na około 50 minut. Obserwuj wierzch pod koniec pieczenia. Ciasto powinno nabrać złotobrązowego koloru, a jego brzegi dobrze się wypiec.
  10. Wyjmij bulwioka z piekarnika, odczekaj kilka minut i pokrój na duże kawałki. Dzięki temu nadzienie nie będzie się rozpadało podczas porcjowania.

Tradycyjnie podczas wykopków bulwiok podawano z kawą zbożową zabielaną mlekiem. Dobrym dodatkiem jest też kwaśna śmietana albo twarożek wymieszany ze śmietaną i szczypiorem.