Jesień to w Polsce czas jabłeczników. Jak kraj długi i szeroki, wszędzie wyciąga się tarki, obiera antonówki i szare renety, zagniata kruche ciasto i zasypuje jabłka cynamonem. W wielu domach szarlotka jest niemal obowiązkowym deserem tej pory roku. 

Na Śląsku jabłka również trafiają do piekarnika, jednak tamtejsza regionalna tradycja podsuwa jeszcze jeden ciekawy pomysł. Zamiast kruchego spodu można przygotować miękkie ciasto drożdżowe i upiec właśnie drożdżowy kołocz z solidną warstwą owoców.

Jak na Śląsku piecze się ciasta z jabłkami?

Nie ma oczywiście zasady, według której każdy Ślązak piecze jabłecznik wyłącznie na drożdżach. Szarlotki na kruchym cieście są znane również w tym regionie. Charakterystyczne dla śląskiej tradycji jest jednak właśnie użycie ciasta drożdżowego, raczej niespotykane w innych regionach Polski. 

Getty Images, Qwart

To zasadnicza różnica w stosunku do najbardziej rozpowszechnionego obrazu polskiej szarlotki, w której owoce zamyka się pomiędzy warstwami kruchego ciasta. W kołoczu jabłka spotykają się z miękkim, maślanym ciastem drożdżowym. Dzięki temu wypiek jest bardziej puszysty, a przy tym pozostaje konkretny. Tradycyjny śląski drożdżowy kołocz piecze się również z samą posypką (czyli rodzajem kruszonki), serem czy makiem.

W wersji jabłkowej warto zrobić go z dwiema warstwami ciasta. Owoce zostają wtedy zamknięte w środku, a po przekrojeniu powstają wyraźne pasy: drożdżowy spód, soczyste nadzienie i miękka góra. Po upieczeniu wystarczy cukier puder. 

Przepis na śląski kołocz z jabłkami

Składniki na ciasto drożdżowe:

  • 500 g mąki pszennej
  • 40 g świeżych drożdży
  • 100 g cukru
  • 2 jajka
  • 120 g masła
  • 250 ml ciepłego mleka
  • szczypta soli
  • Składniki na nadzienie:
  • 2 kg kwaśnych jabłek
  • 100 g cukru
  • 1 łyżeczka cynamonu
  • 3 łyżki soku z cytryny

Dodatkowo:

  • 2-3 łyżki bułki tartej
  • odrobina masła do formy
  • cukier puder do oprószenia

Przygotowanie:

  1. Drożdże rozetrzyj z łyżką cukru, około 100 ml ciepłego mleka i 2 łyżkami mąki. Odstaw rozczyn na około 15 minut, aż zacznie się pienić i wyraźnie zwiększy objętość.
  2. Masło roztop i odstaw do lekkiego przestudzenia. Do dużej miski przesiej pozostałą mąkę. Dodaj cukier, sól, jajka, wyrośnięty rozczyn oraz resztę ciepłego mleka. Zacznij wyrabiać ciasto. Po kilku minutach stopniowo wlej masło i wyrabiaj dalej, aż ciasto stanie się gładkie, sprężyste i zacznie odchodzić od dłoni.
  3. Miskę przykryj czystą ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na około godzinę. Poczekaj, aż ciasto mniej więcej podwoi swoją objętość.
  4. Jabłka obierz, usuń gniazda nasienne i zetrzyj na tarce o grubych oczkach albo pokrój w niewielką kostkę. Przełóż je do garnka, dodaj cukier, cynamon oraz sok z cytryny. Duś przez 10-15 minut, aż jabłka zmiękną, a nadmiar soku odparuje. Zdejmij z ognia i dokładnie wystudź.
  5. Wyrośnięte ciasto krótko zagnieć i podziel na 2 części. Jedna powinna być nieco większa. Większą porcję rozwałkuj i wyłóż nią natłuszczoną formę o wymiarach około 25x35 cm.
  6. Spód równomiernie oprósz bułką tartą. Rozłóż na nim wystudzone jabłka i wyrównaj nadzienie.
  7. Drugą część ciasta rozwałkuj na placek odpowiadający wielkości formy. Przykryj nim jabłka i delikatnie zlep brzegi obu warstw ciasta. Odstaw kołocz na ok. 20 minut, żeby ponownie lekko wyrósł.
  8. Piekarnik rozgrzej do 175°C. Wstaw kołocz i piecz przez około 40-50 minut, aż wierzch będzie równomiernie złocisty.
  9. Upieczony kołocz wyjmij z piekarnika i pozostaw do całkowitego wystudzenia. Przed podaniem oprósz wierzch cukrem pudrem i pokrój ciasto na prostokątne kawałki. 

Smacznego!