Kiedy myślisz o potrawach z tartych ziemniaków, pewnie najpierw przychodzą ci do głowy placki ziemniaczane albo babka ziemniaczana. Tymczasem w Lelowie od pokoleń przygotowywano coś znacznie bardziej niezwykłego. Ciulim lelowski to danie, którego największym sekretem jest długie, powolne pieczenie, dzięki któremu ziemniaki i mięso nabierają głębokiego smaku.

Dawniej lelowskie gospodynie przygotowywały ciulim przede wszystkim na różne święta. Wieczorem napełniały garnki ziemniaczaną masą, przekładały ją żeberkami i wstawiały do rozgrzanych pieców chlebowych. Potrawa piekła się przez całą noc, a rano była gotowa do podania. Domownicy wracali z kościoła i od razu mogli zasiąść do gorącego posiłku.

To regionalna potrawa z Lelowa, skąd pochodzi moja babcia. W innych regionach Polski z kartofli robiono przede wszystkim placki ziemniaczane, ale babunia zachowała w naszej rodzinie tradycję smakowitego ciulimu. Nazwa jest śmieszna, ale na poważnie to prawdziwy rarytas.

Przepis na ciulim lelowski z żeberkami

Tradycyjny ciulim lelowski przygotujesz z tartych ziemniaków, cebuli, czosnku i wieprzowych żeberek. Do masy dodaj jajko oraz przyprawy, a garnek wysmaruj słoniną. Potrawa wymaga długiego pieczenia w niskiej temperaturze.

Składniki:

Na 6 porcji:

  • 2 kg ziemniaków
  • 1,5 kg żeberek wieprzowych
  • 1 szczypta soli
  • 1 szczypta pieprzu
  • 1 szczypta majeranku
  • 1 kostka słoniny
  • 2 cebule
  • 3 ząbki czosnku
  • 1 jajko

Sposób przygotowania:

  1. Umyj żeberka wieprzowe i podziel je na pojedyncze kawałki. Oprósz mięso solą oraz pieprzem, a następnie odstaw na czas przygotowywania pozostałych składników.
  2. Obierz ziemniaki, dokładnie je umyj i zetrzyj na najmniejszych oczkach tarki. Przełóż powstałą masę do dużej miski.
  3. Obierz cebulę i zetrzyj ją na drobnych oczkach tarki, podobnie jak ziemniaki. Czosnek obierz i przeciśnij przez praskę.
  4. Połącz starte ziemniaki z cebulą oraz czosnkiem. Dopraw całość solą, pieprzem i majerankiem według własnego smaku.
  5. Wbij do ziemniaczanej masy jajko i dokładnie wymieszaj wszystkie składniki, żeby równomiernie się połączyły.
  6. Przygotuj garnek nadający się do długiego pieczenia. Najlepiej wybierz naczynie żeliwne. Wysmaruj jego wnętrze słoniną.
  7. Wypełnij garnek masą ziemniaczaną, przekładając ją kawałkami przyprawionych żeberek. Rozłóż mięso pomiędzy warstwami ziemniaków.
  8. Wstaw garnek do piekarnika nagrzanego do około 120 stopni Celsjusza.
  9. Pozostaw ciulim do powolnego pieczenia przez kilka godzin (idealnie byłoby przez całą noc, ale lepiej nie zostawiać piekarnika bez nadzoru). Zgodnie z tradycyjnym przepisem im dłużej potrawa się piecze, tym lepszego nabiera smaku. Przed podaniem sprawdź, czy mięso jest w pełni upieczone.

Źródło przepisu: uwielbiam.pl

Dlaczego ciulim lelowski piecze się przez całą noc? W tym tkwi sekret jego smaku

Jeśli pierwszy raz widzisz przepis na ciulim, zapewne najbardziej zdziwi cię czas pieczenia. Przywykliśmy przecież do tego, że ziemniaki gotują się szybko, a placki ziemniaczane wystarczy usmażyć na patelni. Tymczasem w przypadku lelowskiego specjału nie chodzi o szybkie przygotowanie posiłku. Tutaj liczy się cierpliwość, odpowiednia temperatura i sposób ułożenia składników.

Dawniej długie pieczenie było czymś zupełnie naturalnym. Gospodynie wykorzystywały ciepło w piecach, dzięki czemu potrawa mogła pozostawać w środku przez wiele godzin. Nie trzeba było jej co chwilę doglądać ani przygotowywać kolejnych składników. Wieczorem garnek trafiał do pieca, a rano na rodzinę czekało gotowe jedzenie.

Właśnie tę zasadę warto zachować również we współczesnej kuchni. Nie próbuj przyspieszać przygotowania ciulimu przez ustawienie bardzo wysokiej temperatury. Powolne pieczenie jest jedną z najważniejszych cech potrawy. Pamiętaj jednak, że dawny piec chlebowy i współczesny piekarnik pracują inaczej. W piekarniku kontroluj stan potrawy, żeby nie dopuścić do jej przesuszenia.

Duże znaczenie ma również garnek. Tradycyjnie polecane jest naczynie żeliwne, które dobrze sprawdza się podczas długiej obróbki cieplnej. Jeśli masz w domu solidną brytfannę lub garnek żeliwny przeznaczony do piekarnika, wykorzystaj właśnie taki sprzęt. Sprawdź wcześniej, czy wszystkie jego elementy, w tym pokrywka i uchwyty, nadają się do wielogodzinnego pieczenia.

Szczególnie ważne jest przekładanie masy ziemniaczanej żeberkami. Nie układaj całego mięsa wyłącznie na wierzchu. Rozmieść je pomiędzy kolejnymi porcjami ziemniaków, zgodnie z tradycyjnym sposobem przygotowania. Podczas długiego pieczenia tłuszcz i soki z żeberek przenikają do otaczającej je masy ziemniaczanej, nadając jej wyrazistszy smak.

Nie pozostawiaj na noc włączonego piekarnika bez nadzoru. Bezpieczniej zaplanować wielogodzinne pieczenie na czas, kiedy jesteś w domu i możesz kontrolować jego przebieg. Przed podaniem sprawdź, czy żeberka są całkowicie upieczone; temperatura w najgrubszej części mięsa powinna osiągnąć co najmniej 63°C, a przy żeberkach przeznaczonych do miękkiego, długo pieczonego dania zwykle będzie znacznie wyższa.