Szare kluski znam z dzieciństwa, ale przyznam, że nie jadłam ich przez wiele lat. Przepis mojej babci Zosi nigdzie się nie zachował, bo zawsze robiła je na oko i z pamięci. Były tak podstawowym, częstym oraz oczywistym dodatkiem do obiadu, że najwyraźniej nie wpadło jej do głowy, by zapisać recepturę. Na szczęście ostatnio natknęłam się w Internecie na filmik Tomka Strzelczyka, w którym pokazał, jak przygotowuje wyśmienite szare kluski z okrasą. Ich smak od razu obudził we mnie sentymenty. 

Dlaczego te kluski są szare i nazywane żelaznymi?

Szare kluski przygotowywane są z tartych surowych ziemniaków. Ich nazwa odnosi się do ich koloru - ponieważ powstają z surowych kartofli, mają naturalnie szarą barwę. Mówi się też o nich „żelazne” z podobnego powodu. Jeśli chodzi o konsystencję, to są one mniej gładkie niż np. kopytka czy kluski śląskie, a bardziej od nich zwięzłe i sprężyste. 

To proste, domowe, regionalne danie, pochodzące z Wielkopolski. Jeden z najstarszych zapisów, dotyczący tych kluseczek, pochodzi z książki kucharskiej „Najnowsza kuchnia” Marty Norkowskiej (z 1918 r.). Do startych ziemniaków dodaje się jajka, mąkę, sól i wszystko wyrabia na jednolitą masę. Wyrobioną masę ziemniaczaną zeskubuje się łyżką i wykłada na wrzącą osoloną wodę (stąd też czasem nazywa się je również skubankami). Gotowe kluski trzeba jeszcze okrasić - można dodać do nich podsmażony wędzony boczek, słoninę lub cebulkę. Czasem łączy się je również z zasmażaną kapustą kiszoną lub twarogiem. 

Tomasz Strzelczyk w swoim filmie przypomina przepis na szare kluski z podsmażonym boczkiem, wyraziście doprawioną pieprzem cebulą oraz właśnie twarogiem. Taki właśnie zestaw obiadowy pamiętam z dzieciństwa. 

Fot. Getty/iStock, Dar1930

Przepis na szare kluski (kluski żelazne) od Tomasza Strzelczyka 

Składniki:

  • 1 kg ziemniaków
  • 200 g mąki krupczatki
  • 100 g mąki pszennej lub 50 g mąki ziemniaczanej
  • sól, świeżo mielony czarny pieprz do smaku
  • boczek
  • 2 cebule
  • twaróg półtłusty

Sposób przygotowania:

  1. Cebule obierz i pokrój w drobną kosteczkę.
  2. Obierz ziemniaki i zetrzyj na tarce na najmniejszych oczkach – powinny być starte na miazgę.
  3. Następnie przełóż startą masę na drobne sitko i mocno odciśnij ją z wody.
  4. Teraz z powrotem przełóż masę ziemniaczaną do miski, dodaj do niej dwa rodzaje mąki, 1/2 łyżeczki soli i trochę świeżo zmielonego pieprzu 9do smaku). Wymieszaj całość łyżką.
  5. Ciasto na kluski odstaw na 15 minut, żeby mąka napęczniała. 
  6. W dużym garnku zagotuj wodę z łyżką soli.
  7. Na wrzątek nakładaj łyżką porcje ciasta, odmierzając je łyżką stołową.
  8. Kluseczki gotuj partiami przez ok. 3-4 minuty od ich wypłynięcia na powierzchnię.
  9. Na koniec kluski wyławiaj łyżką cedzakową i kładź na durszlaku, aby odciekły z wody. 
  10. W tym czasie pokrój i wytop boczek na patelni.
  11. Dodaj do niego pokrojone drobno cebule i podsmaż, aż całość się zezłoci.

Szare kluski wykładaj na talerze, dodaj do nich okrasę z boczku oraz cebuli i odrobinę pokruszonego twarogu. Wymieszaj całość i zajadaj ze smakiem, póki danie jest ciepłe. 

Źródło przepisu: YouTube.com/Tomasz Strzelczyk ODDASZFARTUCHA