Jesienny las potrafi być pełen grzybów, ale nie wszystkie znajdziesz przypadkiem. Przy niektórych gatunkach znacznie skuteczniej jest najpierw rozejrzeć się za właściwymi drzewami, a dopiero później uważnie przeszukać ściółkę. Ja właśnie tak robię. Kiedy zobaczę charakterystyczne drzewa, zwalniam i zaczynam dokładniej patrzeć pod nogi. Nagrodą może być grzyb o ciemnym kapeluszu, który bardzo cenię w kuchni.

Koźlarz zielonawy, grzyb związany z brzozami

Koźlarz zielonawy (Leccinum variicolor) należy do rodziny borowikowatych. Jest blisko spokrewniony z innymi koźlarzami i, podobnie jak one, tworzy mikoryzę z drzewami. W jego przypadku najważniejsze są brzozy. To właśnie ich obecność jest dla ciebie jedną z najlepszych wskazówek podczas poszukiwań.

Jego kapelusz jest szarawy, szarobrązowy lub ciemnobrązowy, często z wyraźnie jaśniejszymi plamami. Od spodu zamiast blaszek znajdziesz rurki. Pory są początkowo jasne, później stają się szarawe.

Trzon jest jasny i pokryty charakterystycznymi ciemniejszymi łuseczkami, co od razu przywodzi na myśl inne koźlarze. Miąższ po przecięciu może zmieniać kolor, miejscami różowieć, a w dolnej części trzonu przybierać niebieskozielonkawe zabarwienie.

Nazwa koźlarza zielonawego może być nieco myląca. Nie szukaj grzyba z zielonym kapeluszem. Określenie odnosi się do zielonkawych lub niebieskozielonkawych przebarwień, które możesz zauważyć w miąższu, zwłaszcza u podstawy trzonu po jego przekrojeniu.

Adobe Stock, Henri Koskinen

Gdzie rośnie koźlarz zielonawy? Tych drzew wypatruj

Jeżeli chcesz go znaleźć, szukaj przede wszystkim brzóz. Koźlarz zielonawy tworzy z nimi mikoryzę, czyli ścisły związek między grzybnią a korzeniami drzewa. Dlatego zamiast chodzić po lesie bez planu, najpierw wypatruj brzozowych pni.

Szczególnie interesujące są wilgotne stanowiska. Sprawdzaj podmokłe lasy brzozowe, obrzeża torfowisk i miejsca z brzozami, gdzie podłoże długo utrzymuje wilgoć. Nie ograniczaj się przy tym do dużych, zwartych lasów. Odpowiednie stanowisko możesz znaleźć również tam, gdzie brzozy pojawiają się w bardziej mieszanym drzewostanie.

Owocników szukaj latem i jesienią. Najlepszym sygnałem do wyjścia do lasu jest dla mnie okres po opadach, kiedy ziemia jest dobrze nawilżona, a temperatury pozostają łagodne. Jesienią zaglądaj w miejsca z brzozami regularnie, ponieważ nowe owocniki mogą pojawiać się po kolejnych deszczach.

Jak przyrządzić koźlarza zielonawego?

Po powrocie z lasu nie odkładaj czyszczenia na następny dzień. Przejrzyj zbiory, usuń zabrudzenia i przekrój grzyby, żeby sprawdzić, czy nie są zaczerwione.

Koźlarz zielonawy bardzo dobrze sprawdza się w sosach i zupach. Pokrój go i porządnie podduś lub ugotuj. Możesz połączyć go z innymi jadalnymi grzybami leśnymi, cebulą i śmietaną i przygotować aromatyczny sos do ziemniaków, kaszy albo mięsa. Jeśli masz większy zbiór zdrowych owocników, wykorzystaj je także do suszenia. Sama najbardziej cenię jednak świeże, młode koźlarze wrzucone do jesiennego sosu, wtedy ich smak wykorzystasz najlepiej.

Porady zawarte w powyższym artykule to jedynie sugestia i nie zastępują profesjonalnej oceny. Jeśli nie jesteś w pełni pewny/pewna, że zebrane grzyby są jadalne, lepiej zrezygnuj z ich spożycia. Pamiętaj, że w razie wątpliwości należy skonsultować się z doświadczonym grzyboznawcą - w stacjach sanitarno-epidemiologicznych pełnią dyżury specjaliści, którzy bezpłatnie ocenią, czy dany grzyb jest jadalny.