W sezonie wiele osób wypatruje poziomek podczas spacerów po lesie. Ich aromat i smak trudno pomylić z czymkolwiek innym. Problem w tym, że w podobnych miejscach pojawia się roślina o bardzo podobnych owocach. To poziomkówka indyjska, gatunek pochodzący z Azji, który zadomowił się również w Polsce. Choć wygląda jak poziomka, nie ma jej walorów kulinarnych i nie powinna trafiać do koszyka razem z leśnymi zbiorami.

Czerwony owoc, który tylko udaje poziomkę

Poziomkówka indyjska (łac. Potentilla indica) należy do rodziny różowatych. W naturze występuje głównie w Azji, ale została rozpowszechniona jako roślina ozdobna i dziś można ją spotkać także w Europie, w tym w Polsce. 

Najbardziej charakterystyczne są jej owoce. Są niewielkie, intensywnie czerwone i pokryte drobnymi nasionkami, dlatego na pierwszy rzut oka bardzo przypominają poziomki. Właśnie z tego powodu bywa nazywana „fałszywą poziomką”. 

Choć niektórzy autorzy podają, że owoce nie są toksyczne, ich wartość kulinarna jest praktycznie żadna. Są mdłe, wodniste, lekko mączyste i pozbawione charakterystycznego aromatu. W praktyce nie traktuje się ich jako owoców do jedzenia, lecz raczej jako ciekawostkę botaniczną lub roślinę ozdobną.

Trzy detale, które od razu zdradzają oszustkę

Jeśli podczas spaceru natkniesz się na czerwone owoce przypominające poziomki, zwróć uwagę na trzy cechy.

Pierwsza to kolor kwiatów. Prawdziwa poziomka leśna kwitnie na biało. Poziomkówka indyjska zawsze wytwarza żółte kwiaty. To najprostsza i najpewniejsza wskazówka.

Prawdziwa, jadalna poziomka i jej kwiaty / AdobeStock M. Schuppich

Druga cecha to sposób, w jaki rosną owoce. U poziomki dojrzałe owoce zwykle zwisają na cienkich szypułkach. U poziomkówki czerwone kulki często są skierowane ku górze i wyraźnie wystają ponad liście. Rosną do góry, na prostujących się łodyżkach przypominają „lizaki” - z tą różnicą, że niejadalne.

AdobeStock SERGIYVOLODYMYROVYCH

Trzeci znak rozpoznawczy pojawia się po zerwaniu owocu. Prawdziwa poziomka pachnie intensywnie i słodko. Poziomkówka indyjska jest niemal całkowicie bezwonna. Nawet jeśli wygląda podobnie, aromat natychmiast zdradza różnicę.

Podobieństwo nie jest przypadkowe. Liście obu roślin są trójdzielne, owoce mają niemal identyczny kolor, a ich wielkość również jest zbliżona. Z daleka nawet doświadczeni spacerowicze mogą mieć problem z rozpoznaniem „fałszywki”.

Gdzie rosną poziomki, a gdzie poziomkówki?

Choć obie rośliny mogą spotkać się w podobnych miejscach, istnieją między nimi pewne różnice.

Poziomki najczęściej rosną w lasach, na polanach, słonecznych skrajach dróg leśnych i w miejscach, gdzie gleba nie jest zbyt ciężka. Tworzą niewielkie, dość luźne kępki.

Poziomkówka indyjska zachowuje się zupełnie inaczej. Rozrasta się za pomocą długich rozłogów, przez co szybko tworzy zwarte, gęste kobierce. Można ją spotkać na trawnikach, w parkach, przydomowych ogrodach, pod drzewami oraz na obrzeżach lasów. Bywa sadzona jako roślina okrywowa, ale w wielu miejscach rozprzestrzenia się samodzielnie. 

Jeżeli zauważysz rozległy dywan podobnych roślin z czerwonymi owocami, istnieje spora szansa, że patrzysz właśnie na poziomkówkę, a nie na dzikie poziomki. Choć jej owoce wyglądają zachęcająco, nie oferują tego samego smaku ani aromatu. Nie zrobisz z nich ani dżemu, ani deseru. 

Jeśli wybierzesz się na spacer w poszukiwaniu poziomek, pamiętaj o trzech prostych wskazówkach: sprawdź kolor kwiatów, zwróć uwagę na ułożenie owoców i koniecznie powąchaj znalezisko. Te szczegóły pozwolą ci bez trudu odróżnić prawdziwą poziomkę od jej sprytnej fałszywej „bliźniaczki”. I uniknąć rozczarować po powrocie do domu.