Wielu grzybiarzy skupia się podczas letnich zbiorów przede wszystkim na kurkach, pierwszych borowikach (szczególnie usiatkowanych i szlachetnych) czy podgrzybkach. Coraz więcej wiernych fanów z roku na rok mają też żółciaki siarkowe (tzw. kurczaki z lasu). Tymczasem w lasach można znaleźć także mniej popularne gatunki, które tak jak żółciaki, rosną na drzewach, a smakiem wcale im nie ustępują. Nie trzeba wypatrywać ich w ściółce, bo są widoczne już na pierwszy rzut oka. Rosną na pniach powalonych, martwych drzew. Jednym z takich grzybów jest boczniak łyżkowaty, który właśnie zaczyna pojawiać się w polskich lasach.
Boczniak łyżkowaty - smaczny kuzyn popularnych boczniaków
Boczniak łyżkowaty (Pleurotus pulmonarius) należy do rodziny boczniakowatych i jest jednym z cenionych gatunków jadalnych występujących naturalnie w Polsce. Wielu grzybiarzy uważa go za jeden z najsmaczniejszych grzybów rosnących na drewnie. Choć nie jest tak rozpoznawalny jak borowiki czy podgrzybki, jego walory kulinarne sprawiają, że ma wierne grono zwolenników.
To gatunek, którego warto wypatrywać szczególnie latem i wczesną jesienią. Gdy trafisz na odpowiednie stanowisko, możesz zebrać wiele owocników w jednym miejscu, ponieważ grzyby te rzadko występują pojedynczo.
Jak wygląda boczniak łyżkowaty?
Boczniaka łyżkowatego rozpoznacie po jasnych kapeluszach osiągających zazwyczaj od 5 do 12, a nawet 15 cm średnicy, choć są i pojedyncze, jeszcze większe. Mają one kształt przypominający wachlarz, muszlę lub lekko wygiętą łyżkę, od której pochodzi polska nazwa gatunku. Barwa kapelusza może być kremowa, biaława lub jasnoszarobrązowa. Grzyby są bardzo podobne do popularniejszych boczniaków ostrygowatych. Można je też uprawiać w balotach.
AdobeStock wing-wing
Trzon jest zwykle krótki, zwężający się ku podstawie i osadzony nieco z boku kapelusza. Charakterystyczne są także gęste, jasne blaszki schodzące na trzon. Miąższ pozostaje sprężysty i stosunkowo mięsisty.
AdobeStock weinkoetz
Doświadczonych grzybiarzy często naprowadza również subtelny aromat z delikatną nutą anyżu. Pamiętajcie jednak, że sam zapach nigdy nie powinien być jedynym wyznacznikiem przy oznaczaniu gatunku. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, zostaw okazy w lesie.
Gdzie rośnie boczniak łyżkowaty? Występowanie w Polsce
Boczniak łyżkowaty pojawia się zazwyczaj od czerwca do października. Nie ma sensu szukać go wśród mchów czy traw. Jego naturalnym środowiskiem jest martwe drewno.
Najczęściej zasiedla pnie, konary i większe fragmenty obumierających drzew liściastych. Szczególnie upodobał sobie olsze, buki, dęby, lipy oraz wierzby. To właśnie na nich tworzy charakterystyczne skupiska.
W ostatnich dniach informacje o pojawieniu się tych grzybów przekazał serwis Grzyby.pl. Zgłoszenia pochodzą z województwa lubuskiego, z powiatu nowosolskiego, co pokazuje, że sezon na ten gatunek właśnie nabiera rozpędu. Użytkowniczka portalu (Yaga) doniosła wręcz o setkach okazów na pniu starego dębu - zebrała tyle, ile potrzebowała, a reszta czeka na szczęśliwych znalazców. Wzorowy leśny savoir-vivre.
Zbieranie boczniaka łyżkowatego
Boczniaki łyżkowate słyną z tego, że rosną „półeczkami”. Co to właściwie oznacza? Owocniki wyrastają jeden nad drugim lub obok siebie, tworząc zwarte grupy przypominające małe półki przytwierdzone do pnia. Z daleka wyglądają jak rząd wachlarzyków rozsianych po korze drzewa.
Dla grzybiarzy to świetna wiadomość. Gdy znajdziesz jedno dobrze „owocujące” drzewo, zbierzesz nawet kilkadziesiąt kapeluszy podczas jednego postoju. Niejednokrotnie wystarczy odnaleźć jedno takie stanowisko, aby szybko zapełnić koszyk. Zbieraj najlepiej młode i jędrne owocniki. Starsze egzemplarze bywają bardziej włókniste i mniej delikatne po obróbce kulinarnej.
Jak smakuje boczniak łyżkowaty i jak z nim postępować?
Boczniak łyżkowaty jest wysoko ceniony przez smakoszy. Jego miąższ ma przyjemny, łagodny smak z lekką słodyczą oraz wyraźnie wyczuwalnymi nutami umami, które wielu osobom kojarzą się z najlepszymi grzybami leśnymi.
Przed jedzeniem obowiązkowo poddaj go obróbce termicznej. Te grzyby świetnie nadają się do smażenia, duszenia, pieczenia czy grillowania. Dzięki uniwersalnemu smakowi dobrze komponują się zarówno z warzywami, jak i mięsem czy marynatami.
Jak przyrządzać boczniaka łyżkowatego?
Największą zaletą tego gatunku jest jego zwarta, mięsista struktura. To właśnie dzięki niej boczniak łyżkowaty często bywa wykorzystywany jako zamiennik mięsa w wielu daniach.
Po usmażeniu boczniaki łyżkowate zachowują sprężystość, a jednocześnie dobrze chłoną aromaty przypraw i dodatków. Smak umami sprawia natomiast, że dania z ich dodatkiem są wyjątkowo sycące i wyraziste.
Boczniaki łyżkowate dają bardzo szerokie możliwości kulinarne. Większe kapelusze możecie panierować i smażyć podobnie jak tradycyjne kotlety. Po odpowiednim przygotowaniu stają się ciekawą alternatywą dla dań mięsnych.
Pokrojone i podsmażone świetnie sprawdzają się w sałatkach, ponieważ doskonale łączą się z warzywami. W paskach nadają się do aromatycznych zup, a wielu kucharzy wykorzystuje je również do przygotowania bezmięsnych flaczków czy gulaszów.
Warto zabrać je także na grilla. Dobrze komponują się z szaszłykami, tostami i różnego rodzaju zapiekankami. Zanim jednak trafią na patelnię lub ruszt, dokładnie je oczyść. Najlepiej użyj miękkiej szczoteczki, która skutecznie usunie zabrudzenia, nie uszkadzając delikatnego miąższu.
