W świecie kawy i uniwersum baristów nie brakuje nietypowych metod parzenia, ale indonezyjska kopi joss zdecydowanie wyróżnia się na ich tle. Dla wielu osób widok indonezyjskiego baristy parzącego kawę w ten sposób może wydawać się szokujący. To jednak dobrze znany miejscowym rytuał, który ma wieloletnią historię i głębię. Taką kawę można zamówić nawet na ulicy i podobno każdy „kawmistrz” ma na nią swój sposób. Poznaj napój, który zachwyca nie tylko oryginalnym sposobem przygotowania, ale także wyjątkowym smakiem.

Co to jest kopi joss?

Niektórym na widok żarzącego się kawałka węgla wpadającego do świeżo zaparzonej kawy rozszerzą się oczy, a Indonezyjczykom zaczynają się świecić, bo dobrze wiedzą, jaki będzie efekt. 

Kopi joss to tradycyjna kawa pochodząca z indonezyjskiej Jawy. Jej historia rozpoczęła się w latach 60. XX wieku, kiedy uliczny sprzedawca znany jako Pak Man szukał sposobu na poprawienie smaku serwowanej robusty. Kawa była bardzo mocna i wyraźnie kwaśna, dlatego postanowił wrzucić do świeżo zaparzonego napoju rozgrzany kawałek naturalnego węgla drzewnego.

Getty/iStock Sebastien Boisvert

Rezultat okazał się zaskakująco dobry. Charakterystyczna kwaśność i część goryczki stały się mniej wyczuwalne, a napój zyskał łagodniejszy, pełniejszy i bardziej harmonijny smak. Odgłos syczenia rozżarzonego węgla zanurzanego w kawie stał się inspiracją dla nazwy - „joss” nawiązuje właśnie do tego charakterystycznego dźwięku.

Z biegiem lat niezwykły napój zdobył ogromną popularność w Yogyakarcie. Początkowo miał pomóc jednemu sprzedawcy wyróżnić się spośród konkurencji, ale szybko stał się symbolem lokalnej kreatywności. Dzisiaj kopi joss jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych kawowych atrakcji Indonezji i przyciąga zarówno mieszkańców, jak i turystów z całego świata.

Co ciekawe, dla mieszkańców Jawy rozżarzony węgiel nie jest jedynie efektownym dodatkiem. Ogień od dawna symbolizuje tam oczyszczenie i ochronę, dlatego przez wiele lat kawę traktowano nie tylko jako napój, ale również element lokalnej tradycji i swoisty talizman przynoszący pomyślność.

Jak smakuje kawa z węglem?

Podstawą kawy kopi joss jest najczęściej robusta pochodząca z Jawy lub Sumatry. To odmiana znana z intensywnego aromatu, ziemistych nut oraz wyczuwalnych akcentów kakao i dymu. Sama w sobie potrafi być zdecydowana w smaku, dlatego nie każdemu odpowiada jej wyraźna kwaskowatość.

Dodanie rozżarzonego węgla drzewnego sprawia, że profil smakowy zmienia się w zaskakujący sposób. Napój staje się bardziej miękki, łagodniejszy i głębszy. Dymny aromat przypomina delikatnie zapach ogniska, ale nie dominuje nad kawą. Węgiel nie przypala napoju ani nie nadaje mu nieprzyjemnego posmaku. Jego zadaniem jest przede wszystkim złagodzenie ostrych nut, ograniczenie odczuwalnej kwasowości oraz części goryczki.

To właśnie dlatego kopi joss zdobyła uznanie wśród osób, które lubią mocną kawę, ale wolą bardziej zrównoważony smak. Wielu smakoszy opisuje ją jako wyjątkowo „okrągłą”, z przyjemnym, ziemistym finiszem.

Jak przygotowuje się kawę kopi joss w Indonezji?

Tradycyjna wersja jest bardzo prosta. Do przygotowania jednej porcji wykorzystuje się około 200 ml mocnej kawy, zwykle z robusty, oraz niewielki kawałek naturalnego węgla drzewnego rozgrzanego do czerwoności. Często dodaje się także cukier trzcinowy, a niekiedy również mleko skondensowane.

W wielu ulicznych kawiarniach zmieloną kawę najpierw miesza się z cukrem, a dopiero później zalewa wrzątkiem. Następnie do filiżanki trafia rozżarzony węgiel, który przez kilkanaście sekund syczy i delikatnie bulgocze. To właśnie wtedy zachodzi charakterystyczna zmiana smaku.

Jeżeli chcesz odtworzyć taki napój w domu, pamiętaj o pewnych zasadach. Do przygotowania można używać wyłącznie naturalnego węgla drzewnego przeznaczonego do kontaktu z żywnością. Nie wolno stosować węgla samozapalającego ani nasączonego środkami ułatwiającymi rozpalanie.

Przyda się również żaroodporny kubek, który wytrzyma kontakt z rozgrzanym węglem, oraz szczypce umożliwiające jego bezpieczne wkładanie i wyjmowanie. Węgiel powinien pozostawać w napoju jedynie przez około 10-20 sekund. Następnie należy go wyjąć, odczekać jeszcze minutę i dopiero wtedy zacząć pić kawę.

Odmiany kawy kopi joss - jakich wariantów można spróbować?

Choć klasyczna wersja jest najpopularniejsza, w Indonezji i poza nią pojawiło się wiele ciekawych odmian tego napoju.

Najbardziej tradycyjna pozostaje wersja z dodatkiem słodkiego mleka skondensowanego, które jeszcze bardziej łagodzi intensywność robusty. W warunkach domowych wiele osób wzbogaca napój cynamonem lub goździkami, dzięki czemu zyskuje bardziej korzenny aromat.

Interesującą propozycją jest również dodatek kardamonu, który nadaje kawie lekko orientalnego charakteru. Coraz częściej spotyka się także nowoczesne interpretacje przygotowywane na bazie espresso z wykorzystaniem rozżarzonego węgla kokosowego lub tamaryndowego. Zwolennicy tej metody podkreślają, że takie rodzaje węgla zapewniają bardzo czysty aromat dymu.

Podstawowy przepis na kopi joss

Składniki:

  • 1 łyżka świeżo mielonej kawy jawajskiej lub innej mocnej robusty palonej średnio ciemno albo ciemno
  • 1-2 łyżeczki cukru
  • 150 ml gorącej wody
  • 1 kawałek naturalnego węgla drzewnego przeznaczonego do kontaktu z żywnością

Potrzebne będą również:

  • mały rondelek
  • żaroodporny kubek lub ceramiczna
  • szczypce do przenoszenia rozgrzanego węgla

Sposób przygotowania:

  1. Wsyp kawę i cukier do rondelka, zalejcie wodą i podgrzewaj do chwili, aż napój zacznie delikatnie bulgotać. Nie doprowadzaj do gwałtownego wrzenia.
  2. Przelej kawę do żaroodpornego kubka.
  3. Rozgrzej niewielki kawałek naturalnego węgla, aż będzie równomiernie żarzył się na czerwono.
  4. Za pomocą szczypiec ostrożnie zanurz go w kawie. Usłyszysz charakterystyczne syczenie, od którego wywodzi się nazwa napoju.
  5. Pozostawcie węgiel w kawie przez około 10-15 s, maksymalnie 20 s.
  6. Wyjmij go szczypcami i odłóż na żaroodporną powierzchnię.
  7. Odczekaj jeszcze około minutę, aby smak się ustabilizował.

Kopi joss pij na gorąco.