W polskich ogrodach i na balkonach królują od dziesięcioleci. Są łatwe w uprawie, długo kwitną i nie wymagają specjalnej pielęgnacji. Większość osób sadzi je wyłącznie ze względów dekoracyjnych, nie zdając sobie sprawy, że ich kwiaty mogą wzbogacić smak wielu potraw. Mowa o aksamitkach, które coraz częściej trafiają nie tylko na rabaty, ale również na talerze. Sprawdź, które odmiany warto znać i jak kreatywnie wykorzystać je w kuchni.

Aksamitka – co to za roślina?

Aksamitka (łac. Tagetes) należy do rodziny astrowatych (Asteraceae). Jest rośliną szybko rosnącą, krzaczastą, o charakterystycznych pierzastych liściach i efektownych kwiatach. 

Najczęściej kojarzy się z intensywnie żółtymi i pomarańczowymi kwiatami, ale współczesne odmiany występują także w odcieniach czerwieni, brązu, kremu, wanilii, a nawet bieli. W zależności od gatunku mogą mieć od kilkunastu do nawet 80 centymetrów wysokości.

W Polsce szczególną popularnością cieszą się:

  • aksamitka rozpierzchła (Tagetes patula)
  • aksamitka wzniesiona (Tagetes erecta)
  • aksamitka wąskolistna (Tagetes tenuifolia)
  • aksamitka lśniąca, nazywana też błyszczącą (Tagetes lucida)

To właśnie te gatunki najczęściej można spotkać w przydomowych ogródkach i skrzynkach na balkonach.

Fot. Getty/iStock, schnuddel

Aksamitka – jadalne kwiaty i liście

Dla wielu osób największym zaskoczeniem jest fakt, że aksamitki są roślinami jadalnymi. Do celów kulinarnych szczególnie dobrze nadają się aksamitka rozpierzchła oraz aksamitka wzniesiona. Ich płatki mają lekko korzenny, cytrusowy i nieco pikantny smak.

Przed jedzeniem tych kwiatów warto pamiętać o jednej ważnej zasadzie. Do kuchni należy wykorzystywać wyłącznie aksamitki pochodzące z upraw ekologicznych, które nie były opryskiwane. Najlepiej oddzielić płatki od zielonych części kwiatu oraz pręcików, ponieważ mogą być gorzkawe.

Na uwagę zasługuje również aksamitka lśniąca. W jej przypadku jadalne są nie tylko kwiaty, ale także liście. Smakiem przypominają estragon, dlatego mogą stanowić ciekawy dodatek do zup, sałatek, sosów, ryb czy dań mięsnych.

Ciekawostką jest także tzw. szafran imerytyński. To popularna w kuchni gruzińskiej przyprawa przygotowywana z suszonych i zmielonych kwiatów aksamitki, najczęściej rozpierzchłej. Dzięki intensywnej barwie i aromatowi bywa ona nazywana fałszywym szafranem.

Jeśli interesują cię też inne jadalne kwiaty, koniecznie dołącz do naszego redakcyjnego kanału messenger, gdzie zdradzamy m.in. najlepszy przepis na kiszoną czerwoną koniczynę. 

Aksamitka – właściwości i zastosowanie w kuchni

Choć aksamitka nie jest jeszcze tak popularna jak nasturcja czy bratki, możliwości jej wykorzystania są naprawdę duże.

Świeże płatki doskonale sprawdzają się w:

  • sałatkach warzywnych
  • surówkach
  • letnich deserach
  • dekorowaniu ciast i tortów
  • zupach, zwłaszcza kremach

Aksamitki dobrze komponują się również z daniami wytrawnymi. Możesz dodawać je do tłustych mięs, pieczonych ryb, gulaszów czy dań z dyni. Delikatna korzenna nuta przełamuje cięższe smaki i nadaje potrawom ciekawszy charakter.

Coraz większą popularność zdobywają także napoje z dodatkiem tych kwiatów. Świeże lub suszone płatki można zaparzać podobnie jak zioła. Powstaje aromatyczny napar o lekko cytrusowych nutach. Kwiaty sprawdzają się również jako składnik domowych lemoniad, mrożonych herbat oraz letnich drinków bezalkoholowych.

Aksamitka do kiszenia, naparów i deserów

Jednym z mniej znanych sposobów wykorzystania aksamitek jest kiszenie. Płatki tych kwiatów z powodzeniem można kisić samodzielnie w niewielkich słoikach lub dodawać do innych domowych kiszonek.

Świetnie sprawdzają się jako dodatek do:

  • ogórków kiszonych
  • cukinii
  • patisonów
  • kalarepy
  • mieszanych warzyw do kiszenia, np. kalafiora, marchewki i rzodkiewki

Nie tylko wzbogacają smak, ale również nadają przetworom atrakcyjniejszy kolor. To dlatego coraz więcej miłośników domowych przetworów eksperymentuje z ich dodatkiem do tradycyjnych receptur.

Jeśli szukasz prostego sposobu na wykorzystanie tych kwiatów, przygotuj z nich domową lemoniadę. Wystarczy kilka świeżych płatków, sok z cytryny, miód lub cukier oraz schłodzona woda. Taki napój nie tylko świetnie wygląda, ale także doskonale orzeźwia w upalne dni.

Płatki możesz również dodawać do galaretek, lodów, kremów, panna cotty czy owocowych deserów. Dzięki intensywnym kolorom nawet najprostszy deser nabiera eleganckiego wyglądu.

Przykładowe zastosowania aksamitki w kuchni

Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z jadalnymi kwiatami, wypróbuj kilka prostych połączeń:

  • krem np. z dyni posypany płatkami aksamitki
  • sałatka z pomidorów, ogórków i świeżych płatków
  • ogórki kiszone z dodatkiem kilku świeżych, dokładnie umytych kwiatów
  • herbata z suszonymi płatkami
  • lemoniada cytrynowa z aksamitką
  • pieczona ryba z dodatkiem liści aksamitki lśniącej
  • twarożek z ziołami i drobno posiekanymi liśćmi aksamitki lśniącej, przypominającymi w smaku estragon

To najsmaczniejsze sposoby, by wykorzystać roślinę, którą prawdopodobnie już masz pod ręką.