Choć dziś częściej sięga się po ryż, ziemniaki czy nawet płatki owsiane, jeszcze kilkaset lat temu to właśnie ono było jednym z podstawowych składników codziennego jadłospisu. Proso, z którego powstaje kasza jaglana, gościło na stołach naszych przodków już w średniowieczu. Z czasem zostało nieco zapomniane, a dziś powoli wraca do łask. I już nie jako egzotyczna ciekawostka, lecz jako element rodzimej tradycji kulinarnej.

Getty Images, Алексей Филатов

Proso – co to jest?

Proso to jedno z najstarszych zbóż uprawianych przez człowieka. Rzeczywiście wywodzi się z terenów Azji i Afryki i jest zwykle przez to wymieniane w jednym rzędzie z egzotycznym sorgo, stąd częste przekonanie, że to surowiec „nie z naszego podwórka”. Jednak w Polsce znane jest od wieków i było powszechnie uprawiane zwłaszcza na gorszych, piaszczystych glebach. Dobrze znosiło mniej sprzyjające warunki, dlatego stanowiło ważny element gospodarki rolnej.

Z ziaren prosa produkuje się kaszę jaglaną. Powstaje ona po usunięciu twardej łuski z drobnych, kulistych ziaren. Gotowa kasza ma jasnożółty kolor i delikatny, lekko orzechowy smak. W przeciwieństwie do wielu innych kasz nie ma wyraźnie dominującej nuty, dlatego łatwo łączy się zarówno ze składnikami wytrawnymi, jak i słodkimi, przez co tak dobrze sprawdza się właśnie przy robieniu śniadań czy nawet deserów.

W dawnych czasach z prosa przygotowywano nie tylko kaszę, ale również mąkę, z której wypiekano placki i podpłomyki. Było to zboże codzienne, swojskie i łatwo dostępne. Dopiero rozwój upraw pszenicy i żyta sprawił, że proso zaczęło tracić na znaczeniu. Warto wiedzieć, że ziarna prosa są bardzo drobne, dlatego wymagają starannej obróbki. To właśnie zewnętrzna łuska decyduje o tym, że w postaci nieoczyszczonej nie nadają się bezpośrednio do spożycia. Proces łuskania pozwala uzyskać znaną i lubianą kaszę jaglaną.

Proso – zastosowanie w kuchni

Kasza jaglana jest niezwykle uniwersalna. Może z powodzeniem zastąpić płatki owsiane w porannych posiłkach. Ugotowana na wodzie lub mleku staje się miękka i delikatna, a jej struktura pozwala tworzyć kremowe śniadania. Wystarczy dodać ulubione owoce, orzechy czy odrobinę miodu, by otrzymać sycący posiłek.

Sprawdza się również jako baza do dań obiadowych. Może zastąpić ryż przy duszonych warzywach, sosach czy pieczonym mięsie. Dobrze chłonie aromaty przypraw, dlatego łatwo dopasować ją do tradycyjnych polskich smaków: majeranku, koperku czy natki pietruszki.

W kuchni można wykorzystać ją także jako składnik farszów do gołąbków, papryki czy pierogów. Po ugotowaniu i lekkim przestudzeniu zyskuje zwartą konsystencję, dzięki czemu dobrze łączy się z innymi składnikami. W formie bardziej rozgotowanej sprawdzi się jako zagęstnik do zup lub dodatek do kotletów warzywnych.

Jak gotować proso, czyli kaszę jaglaną?

Jeśli zależy ci na sypkiej strukturze, przed gotowaniem warto kaszę dokładnie przepłukać, a następnie przelać wrzątkiem. Ten prosty zabieg pomaga także pozbyć się ewentualnej goryczki. Proporcja najczęściej stosowana w kuchni to około dwie części wody na jedną część kaszy, gotowane pod przykryciem do momentu wchłonięcia płynu.

Coraz częściej można spotkać także płatki jaglane produkowane z prosa. To wygodna alternatywa dla płatków owsianych. Są szybsze w przygotowaniu, delikatne w smaku i równie łatwe do łączenia z dodatkami. Dla osób, które szukają urozmaicenia w codziennym jadłospisie, mogą stać się ciekawą odmianą.